Triệu chứng ung thư gan

Ung thư gan là khối u ác tính nguyên phát bắt nguồn từ gan, trong đó ung thư biểu mô tế bào gan là phổ biến nhất. Bệnh thường gặp ở người trên 40 tuổi, đặc biệt ở người có tiền sử nhiễm virus viêm gan B hoặc uống rượu lâu dài. Khởi phát âm thầm, triệu chứng giai đoạn đầu nhẹ, là nguyên nhân khiến đa số bệnh nhân được chẩn đoán ở giai đoạn giữa và muộn.

Trên phạm vi toàn cầu, ung thư gan có tỷ lệ mắc cao tại Trung Quốc, Việt Nam, Philippines và các quốc gia Đông Nam Á khác. Tỷ lệ mang virus viêm gan B cao và ô nhiễm aflatoxin trong thực phẩm là những yếu tố nguy cơ quan trọng. Ung thư gan có tỷ lệ tử vong cao, tiến triển nhanh, trở thành gánh nặng lớn cho y tế công cộng.

Phân giai đoạn ung thư gan

Giai đoạn I: Khối u khu trú, hiệu quả điều trị cao
Giai đoạn I thường là một khối u đơn có đường kính nhỏ hơn 2 cm, chưa xâm lấn mạch máu hay di căn xa. Phần lớn bệnh nhân không có triệu chứng rõ rệt, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể đạt 70%-80%. Nếu phát hiện được trong khám sức khỏe định kỳ, hiệu quả điều trị rất khả quan.

Giai đoạn II: Lan tỏa nhẹ, triệu chứng bắt đầu xuất hiện
Giai đoạn II, khối u tăng kích thước hoặc xuất hiện nhiều nốt nhỏ, có xâm lấn cục bộ vào mạch máu. Bệnh nhân có thể cảm thấy khó chịu vùng hạ sườn phải, mệt mỏi, ăn kém. Tỷ lệ sống sau 5 năm giảm xuống khoảng 50%, vẫn có thể can thiệp phẫu thuật tích cực.

Giai đoạn III: Xâm lấn mạch máu lớn hoặc hạch bạch huyết, triệu chứng rõ rệt
Ở giai đoạn này, khối u có thể xâm lấn tĩnh mạch cửa, tĩnh mạch gan hoặc hạch bạch huyết lân cận, kèm theo triệu chứng nặng như vàng da, cổ trướng, sụt cân nhanh. Tỷ lệ sống sau 5 năm giảm xuống còn khoảng 30%, cần điều trị đa mô thức.

Giai đoạn IV: Di căn xa, tỷ lệ sống rất thấp
Giai đoạn IV, tế bào ung thư di căn đến phổi, xương hoặc cơ quan xa khác. Biểu hiện với đau dữ dội, chán ăn, rối loạn ý thức… Tỷ lệ sống sau 5 năm dưới 10%, điều trị chủ yếu tập trung vào giảm triệu chứng.

Triệu chứng chi tiết ung thư gan

1. Đau âm ỉ vùng bụng trên
Ở giai đoạn sớm, bệnh nhân có thể chỉ cảm thấy khó chịu nhẹ. Khi khối u phát triển, chèn ép bao gan hoặc cấu trúc lân cận, bệnh nhân sẽ thấy đau hoặc tức vùng hạ sườn phải, triệu chứng nặng hơn khi vận động hoặc sau ăn.

2. Sụt cân nhanh và suy nhược
Giảm cân rõ rệt trong thời gian ngắn là dấu hiệu điển hình, nhất là khi không có thay đổi chế độ ăn hay tập luyện. Kèm theo là suy nhược, dễ mệt, liên quan đến rối loạn chuyển hóa và tiêu hao năng lượng do khối u.

3. Vàng da và nước tiểu sẫm màu
Khi khối u chèn ép đường mật hoặc suy giảm chức năng gan, bilirubin không được chuyển hóa bình thường, gây vàng da, củng mạc mắt vàng, nước tiểu sẫm màu, thậm chí ngứa da.

4. Cổ trướng và bụng chướng
Ung thư gan gây tăng áp lực tĩnh mạch cửa hoặc giảm tổng hợp albumin, dẫn đến cổ trướng. Bệnh nhân bụng to, ăn uống giảm, khó thở, ở giai đoạn muộn cần chọc tháo dịch nhiều lần.

5. Triệu chứng tiêu hóa dễ gây nhầm lẫn
Giai đoạn đầu dễ bị chẩn đoán nhầm với bệnh dạ dày. Bệnh nhân có thể chán ăn, buồn nôn, nôn ói, tiêu chảy hoặc táo bón xen kẽ, che lấp tình trạng bệnh gan.

6. Gan bàn tay và nốt sao mạch trên da
Một số bệnh nhân xuất hiện dấu hiệu da đặc trưng như bàn tay đỏ (gan bàn tay) hoặc nốt sao mạch trên mặt, cổ, phản ánh tổn thương chức năng gan và rối loạn chuyển hóa estrogen.

7. Xuất huyết và rối loạn đông máu
Gan là cơ quan tổng hợp yếu tố đông máu chính. Khi suy gan, chức năng đông máu giảm, biểu hiện chảy máu chân răng, chảy máu cam, bầm da hoặc xuất huyết tiêu hóa.

8. Ra mồ hôi đêm và sốt không rõ nguyên nhân
Một số bệnh nhân có triệu chứng đổ mồ hôi về đêm, sốt nhẹ hoặc sốt gián đoạn, phản ánh hệ miễn dịch bất thường hoặc hoạt động mạnh của khối u, thường gặp ở giai đoạn muộn.

9. Đau xương hoặc tức ngực gợi ý di căn
Ở giai đoạn muộn, ung thư gan có thể di căn đến xương hoặc phổi, gây đau xương, đau ngực, ho ra máu… cần cảnh giác dấu hiệu di căn xa.

10. Rối loạn ý thức và bệnh não gan
Suy gan nặng hoặc shunt cửa-chủ gây bệnh não gan, biểu hiện bằng thay đổi hành vi, buồn ngủ, hôn mê… là tín hiệu nguy hiểm của ung thư gan giai đoạn cuối.

Kết luận

Ung thư gan là bệnh lý ác tính có tỷ lệ tử vong cao, triệu chứng giai đoạn đầu không điển hình nên dễ chẩn đoán muộn. Chuyên gia của Trung tâm Y tế Quốc tế United Life nhấn mạnh: người mang virus viêm gan B, người uống rượu lâu năm, người tiếp xúc aflatoxin cần được tầm soát định kỳ bằng siêu âm gan và xét nghiệm máu. Khi có các dấu hiệu như đau hạ sườn phải, vàng da, sụt cân, mệt mỏi cần đến bệnh viện để được kiểm tra. Việc nhận biết kịp thời triệu chứng theo từng giai đoạn và điều trị đa mô thức, đặc biệt ứng dụng liệu pháp tái tạo miễn dịch phối hợp với phẫu thuật, điều trị nhắm trúng đích, can thiệp xâm lấn tối thiểu… sẽ giúp kéo dài đáng kể thời gian sống và nâng cao chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.