Chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt

Ung thư tuyến tiền liệt là một loại khối u ác tính hệ tiết niệu thường gặp ở nam giới trung niên và cao tuổi, giai đoạn đầu thường không có triệu chứng rõ rệt. Nếu không được chẩn đoán kịp thời, bệnh rất dễ tiến triển thành di căn xương hoặc xâm lấn tại chỗ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống. Hiện nay việc chẩn đoán chủ yếu dựa vào kiểm tra lâm sàng, xét nghiệm dấu ấn trong máu và chẩn đoán hình ảnh kết hợp để xác định.

Căn cứ chẩn đoán

1. Xét nghiệm kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt (PSA)
PSA hiện là dấu ấn máu được sử dụng rộng rãi nhất cho ung thư tuyến tiền liệt. Bằng cách lấy máu để kiểm tra nồng độ PSA trong huyết thanh, nếu giá trị tăng cao, gợi ý tuyến tiền liệt có khả năng bất thường như viêm, tăng sinh hoặc ác tính. Sự thay đổi động của PSA cũng giúp theo dõi tiến triển bệnh và phản ứng điều trị.

2. Khám trực tràng bằng tay
Đây là phương pháp sơ bộ đơn giản và hiệu quả, bác sĩ dùng ngón tay thăm khám tuyến tiền liệt qua trực tràng để đánh giá có khối cứng hoặc bất đối xứng hay không. Dù không phải phương pháp chẩn đoán chính xác, nhưng có thể cung cấp manh mối phát hiện tổn thương nghi ngờ.

3. Cộng hưởng từ đa thông số (mpMRI)
Những năm gần đây, MRI đặc biệt là mpMRI được ứng dụng rộng rãi trong chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt. Nó không chỉ xác định chính xác vị trí tổn thương mà còn đánh giá được khối u có vượt ra ngoài bao tuyến tiền liệt hay không, giúp bác sĩ phân giai đoạn bệnh và định hướng đường sinh thiết.

4. Sinh thiết tuyến tiền liệt
Khi PSA tăng cao hoặc MRI phát hiện tổn thương nghi ngờ, thường sẽ tiến hành sinh thiết tuyến tiền liệt. Mẫu mô được lấy qua đường trực tràng hoặc tầng sinh môn rồi gửi đi giải phẫu bệnh để xác định có ung thư hay không. Đây là phương pháp trực tiếp nhất để chẩn đoán xác định ung thư tuyến tiền liệt.

5. Hệ thống phân loại mô bệnh học
Mô sinh thiết sẽ được chấm điểm dựa trên mức độ biệt hóa tế bào, gọi là thang điểm Gleason. Điểm càng cao thì độ ác tính càng lớn. Hệ thống này giúp đánh giá mức độ xâm lấn của ung thư và cung cấp cơ sở cho việc lựa chọn phương pháp điều trị.

7. Chụp cắt lớp phát xạ positron (PET-CT)
Khi nghi ngờ có di căn hoặc tái phát, PET-CT có thể đánh giá liệu có ổ di căn trong toàn thân, đặc biệt hữu ích cho bệnh nhân giai đoạn muộn hoặc theo dõi sau phẫu thuật. PET-CT có thể phát hiện tổn thương nhỏ ở xương, hạch bạch huyết và các cơ quan khác, là một trong những phương pháp nhạy hiện nay.

8. Xét nghiệm gen và đánh giá chính xác
Một số bệnh nhân nguy cơ cao có thể tiến hành xét nghiệm gen để đánh giá nguy cơ mắc ung thư hoặc xác suất tái phát. Cùng với sự phát triển của điều trị cá thể hóa, các phương pháp hỗ trợ đánh giá này ngày càng được chú trọng trong lâm sàng.

Kết luận

Chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt dựa trên sự kết hợp nhiều phương pháp, từ xét nghiệm máu, chẩn đoán hình ảnh đến phân tích mô bệnh học, không thể thiếu bất kỳ phương pháp nào. Các chuyên gia tại Trung tâm Y học Quốc tế Liên kết Sinh Mệnh nhấn mạnh, sàng lọc sớm và đánh giá chính xác là chìa khóa cải thiện tiên lượng ung thư tuyến tiền liệt, cần được xã hội và cá nhân đặc biệt quan tâm.