Ung thư dạ dày là khối u ác tính phát sinh từ mô biểu mô niêm mạc dạ dày, là một trong những ung thư hệ tiêu hóa có tỷ lệ mắc và tử vong cao trên toàn cầu. Theo loại mô, chủ yếu là ung thư tuyến, có thể di căn đến hạch bạch huyết, gan, tuyến tụy, v.v. Cơ chế gây bệnh phức tạp, liên quan mật thiết đến nhiễm Helicobacter pylori, cấu trúc chế độ ăn uống, và yếu tố di truyền.
Ung thư dạ dày phổ biến đặc biệt ở khu vực châu Á, với Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc là các quốc gia có tỷ lệ mắc cao. Các quốc gia Đông Nam Á như Việt Nam, Thái Lan, Philippines có tỷ lệ cao do thói quen ăn uống và tầm soát chưa đầy đủ. Ung thư dạ dày giai đoạn muộn thường gây xuất huyết dạ dày, giảm cân, mệt mỏi, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống và tính mạng.
Giai đoạn I: U cục bộ, triệu chứng không điển hình
Khối u chỉ giới hạn trong niêm mạc hoặc lớp dưới niêm mạc dạ dày, không có di căn hạch bạch huyết hay di căn xa. Triệu chứng nhẹ hoặc không có triệu chứng, đôi khi có cảm giác khó tiêu nhẹ, đầy hơi hoặc khó chịu ở dạ dày. Giai đoạn này điều trị phẫu thuật có tiên lượng tốt, tỷ lệ sống 5 năm có thể đạt 85%-90%.
Giai đoạn II: U xâm lấn, triệu chứng bắt đầu xuất hiện
Tế bào ung thư đã xâm lấn lớp cơ của dạ dày và có thể ảnh hưởng đến 1-2 nhóm hạch bạch huyết vùng. Bệnh nhân có thể cảm thấy no sớm, đau âm ỉ và giảm cân nhẹ. Điều trị bằng phẫu thuật kết hợp với hóa trị, tỷ lệ sống 5 năm đạt 55%-70%.
Giai đoạn III: Di căn vùng, triệu chứng rõ rệt
Khối u đã xuyên qua thành dạ dày và xâm lấn vào nhiều nhóm hạch bạch huyết, hoặc các cơ quan lân cận như tuyến tụy, đại tràng. Bệnh nhân có thể có triệu chứng như giảm cảm giác thèm ăn, đầy hơi kéo dài hoặc xuất huyết từng đợt, một số trường hợp có thiếu máu. Điều trị tích cực có thể giúp tỷ lệ sống 5 năm đạt khoảng 30%-45%.
Giai đoạn IV: Di căn xa, điều trị chủ yếu nhằm kiểm soát
Tế bào ung thư đã di căn đến gan, phổi, màng bụng và các cơ quan xa khác, triệu chứng rất phức tạp như đau dữ dội, phân đen, vàng da. Điều trị chủ yếu bằng tế bào tái tạo miễn dịch kết hợp với điều trị nhắm mục tiêu hoặc hóa trị giảm nhẹ, tỷ lệ sống 5 năm thấp hơn 10%.
1. Đau bụng trên và cảm giác khó chịu
Đây là triệu chứng sớm và phổ biến nhất, thường xuất hiện như cảm giác đầy bụng sau khi ăn, đau hoặc nặng bụng ở vùng trên dạ dày. Cơn đau không cố định, không dữ dội và thường bị bệnh nhân nhầm lẫn với "viêm dạ dày" hoặc "rối loạn tiêu hóa" và bỏ qua.
2. Giảm cảm giác thèm ăn và giảm cân
Khi khối u ảnh hưởng đến chức năng dạ dày, bệnh nhân thường giảm cảm giác thèm ăn, đặc biệt là với các món ăn có nhiều thịt. Trong thời gian ngắn, bệnh nhân có thể giảm cân rõ rệt, thường từ 5kg trở lên, và tình trạng này tiếp tục nặng thêm, cho thấy bệnh tình xấu đi.
3. Buồn nôn và nôn
Bệnh nhân ung thư dạ dày thường cảm thấy buồn nôn do chít hẹp vùng môn vị hoặc khối u chèn ép, nôn ra thức ăn hoặc thức ăn chưa tiêu hóa. Sau khi nôn, bệnh nhân có thể cảm thấy nhẹ nhõm tạm thời, nhưng triệu chứng này tái phát nhiều lần và cần chú ý.
4. Phân đen và xuất huyết tiêu hóa
Khối u có thể bị loét và gây chảy máu, biểu hiện là phân đen (giống phân nhựa đường), hoặc nôn ra chất có màu giống cà phê. Khi mất máu nhiều, bệnh nhân có thể cảm thấy chóng mặt, hồi hộp, thậm chí bị sốc.
5. Thiếu máu và da xanh xao
Mất máu mãn tính và thiếu dinh dưỡng có thể gây ra thiếu máu do thiếu sắt. Các triệu chứng bao gồm da xanh xao, mệt mỏi, dễ bị kiệt sức, đặc biệt là ở nữ giới. Thiếu máu thường là dấu hiệu cho thấy ung thư dạ dày đã phát triển đến giai đoạn giữa hoặc cuối.
6. Cảm giác no sớm và khó tiêu
Bệnh nhân có thể cảm thấy no ngay sau khi ăn, dù chỉ ăn một lượng nhỏ thức ăn, kèm theo cảm giác khó chịu ở dạ dày. Một số bệnh nhân còn gặp phải triệu chứng ợ hơi, ợ nóng, thường bị nhầm với "rối loạn tiêu hóa chức năng", dẫn đến chẩn đoán muộn.
7. Trào ngược dạ dày và ợ nóng
Đặc biệt ở bệnh nhân ung thư dạ dày vùng tâm vị, acid dạ dày có thể trào ngược vào thực quản gây cảm giác nóng rát, cảm giác có vật cản trong cổ họng. Triệu chứng này có thể trầm trọng hơn khi nằm xuống hoặc sau khi ăn và cần được chẩn đoán bằng nội soi dạ dày.
8. Khối u bụng
Bệnh nhân ung thư dạ dày giai đoạn cuối có thể sờ thấy khối u ở vùng bụng trên, thường là một khối u cứng và không di động, kèm theo đau hoặc cảm giác đau ấn vào. Đây là dấu hiệu cho thấy ung thư đã lan rộng ra vùng xung quanh.
9. Tắc nghẽn cửa dạ dày
Khi khối u chặn đường ra của dạ dày, bệnh nhân có thể bị buồn nôn và nôn rất nhiều lần, đặc biệt là ngay sau khi ăn. Nôn ra thức ăn chưa tiêu hóa là một dấu hiệu của sự tiến triển bệnh.
10. Mệt mỏi toàn thân và suy kiệt
Khi ung thư dạ dày bước vào giai đoạn cuối, bệnh nhân có thể bị suy kiệt cơ thể, cơ thể yếu dần, giảm cân nhanh, tinh thần mệt mỏi, chậm chạp và xuất hiện triệu chứng suy kiệt điển hình.
Ung thư dạ dày ở giai đoạn đầu thiếu triệu chứng đặc hiệu, dễ bị bệnh nhân bỏ qua và chẩn đoán muộn. Các chuyên gia từ Trung tâm Y tế Quốc tế Liên kết Sinh mệnh khuyến cáo những người có triệu chứng như đau bụng trên, phân đen, giảm cân nhanh chóng nên tiến hành nội soi dạ dày và đánh giá các chỉ số ung thư. Chẩn đoán sớm, điều trị kịp thời và kết hợp với điều trị tế bào tái tạo miễn dịch có thể giúp cải thiện tỷ lệ sống và chất lượng cuộc sống.