Tổng quan về bệnh lý phổ viêm tủy thị thần kinh

Bệnh lý phổ viêm tủy thị thần kinh (Neuromyelitis Optica, NMO) là một bệnh viêm khử myelin có nền tảng rối loạn miễn dịch, chủ yếu ảnh hưởng đến dây thần kinh thị giác và tủy sống. Bệnh thường gặp ở phụ nữ trẻ và trung niên, nhưng cũng có thể gặp ở trẻ em và người cao tuổi. Các đợt bùng phát thường khởi phát đột ngột, tiến triển nhanh; nếu không kiểm soát kịp thời có thể gây tổn thương thần kinh không hồi phục, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống.

Tình hình mắc bệnh toàn cầu

Khu vực Âu - Mỹ

Tại các quốc gia Âu - Mỹ, tỷ lệ mắc bệnh lý phổ viêm tủy thị thần kinh khoảng 1–4/100.000 người. Dữ liệu nghiên cứu từ Mỹ cho thấy bệnh thường gặp hơn ở người Mỹ gốc Phi và người châu Á, nữ giới mắc nhiều hơn nam giới, với tỷ lệ tới 9:1.

Khu vực Đông Nam Á

Tại Trung Quốc, Nhật Bản, Thái Lan, Malaysia..., tỷ lệ mắc bệnh tăng dần trong những năm gần đây. Nhờ xét nghiệm kháng thể AQP4 được áp dụng rộng rãi, ngày càng nhiều ca bệnh được chẩn đoán xác định. Độ tuổi mắc bệnh phổ biến ở phụ nữ Đông Nam Á là từ 30–50 tuổi.

Tác hại chính

1. Tổn thương thị lực nghiêm trọng

Do viêm tái phát ảnh hưởng đến dây thần kinh thị giác, nhiều bệnh nhân bị giảm thị lực nhanh chóng ở một hoặc cả hai mắt, thậm chí mù lòa trong thời gian ngắn. Ngay cả trong giai đoạn thuyên giảm cũng có thể tồn tại khiếm khuyết thị trường vĩnh viễn.

2. Rối loạn chức năng tủy sống

Viêm cấp tính ở tủy sống gây yếu tay chân, rối loạn cảm giác, mất kiểm soát tiểu tiện và đại tiện. Trường hợp nặng có thể dẫn đến liệt hai chân hoặc tứ chi, bệnh nhân phải phụ thuộc hoàn toàn vào người khác.

3. Tái phát nhiều lần

Bệnh có xu hướng tái phát, thường bùng phát lại sau giai đoạn thuyên giảm. Mỗi lần tái phát đều có thể gây tổn thương thần kinh nghiêm trọng hơn, làm tăng gánh nặng thể chất và tâm lý cho bệnh nhân.

4. Ảnh hưởng tâm lý và đời sống

Tàn tật kéo dài, nhập viện nhiều lần và mất thị lực có thể khiến bệnh nhân lo âu, trầm cảm, thậm chí buông bỏ bản thân, ảnh hưởng nặng nề đến chức năng xã hội và quan hệ gia đình.

Phương pháp điều trị mới

Liệu pháp tế bào gốc

Trong những năm gần đây, liệu pháp tế bào gốc cho thấy triển vọng tích cực trong điều trị bệnh lý phổ viêm tủy thị thần kinh. Liệu pháp này không chỉ điều hòa hệ miễn dịch, giảm phản ứng viêm mà còn có thể sửa chữa tổn thương thần kinh, cải thiện chức năng dẫn truyền thần kinh.

① Tái lập dung nạp miễn dịch, giảm nồng độ kháng thể AQP4.

② Cải thiện môi trường viêm thần kinh, làm chậm tiến triển bệnh.

③ Thúc đẩy phục hồi chức năng dây thần kinh thị giác và tủy sống, nâng cao chất lượng sống.

④ Phù hợp cho bệnh nhân đáp ứng kém với điều trị truyền thống hoặc tái phát nhiều lần.

Phương pháp điều trị truyền thống

1. Liệu pháp corticosteroid liều cao

Áp dụng trong giai đoạn cấp tính, giúp nhanh chóng ức chế viêm hệ thần kinh trung ương, kiểm soát triệu chứng giảm thị lực hoặc liệt. Thông thường sử dụng methylprednisolone tiêm tĩnh mạch liều cao trong 3–5 ngày, sau đó giảm dần và chuyển sang đường uống.

2. Điều trị duy trì bằng thuốc ức chế miễn dịch

Để ngăn ngừa tái phát, bác sĩ thường chỉ định thuốc ức chế miễn dịch như cyclophosphamide, mycophenolate mofetil hoặc rituximab, giúp bệnh nhân duy trì trạng thái thuyên giảm. Quá trình điều trị cần theo dõi định kỳ chức năng gan thận và nguy cơ nhiễm trùng.

3. Liệu pháp trao đổi huyết tương

Với bệnh nhân nặng không đáp ứng với corticosteroid, liệu pháp trao đổi huyết tương được áp dụng nhằm loại bỏ kháng thể gây bệnh, nhanh chóng cải thiện triệu chứng. Thường chỉ định sớm trong giai đoạn mất thị lực hoặc liệt nặng.

4. Phục hồi chức năng và huấn luyện

Phục hồi bao gồm vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu và can thiệp tâm lý, nhằm tăng cường sức mạnh cơ bắp, khả năng phối hợp và tự chăm sóc. Can thiệp sớm giúp ngăn ngừa teo cơ do bất động và biến chứng, thúc đẩy phục hồi chức năng.

Kết luận

Bệnh lý phổ viêm tủy thị thần kinh là bệnh phức tạp, nguy hại lớn, thường gây mù lòa và liệt, ảnh hưởng nặng nề đến chất lượng sống. Các chuyên gia tại Trung tâm Y tế Quốc tế United Life nhấn mạnh rằng, lựa chọn điều trị đa phương pháp, bao gồm liệu pháp tế bào gốc kết hợp với điều hòa miễn dịch và phục hồi chức năng, có thể mang lại cải thiện và thuyên giảm lâu dài cho bệnh nhân.