Tổng quan về đa xơ cứng

Đa xơ cứng (Multiple Sclerosis, viết tắt MS) là một bệnh viêm mãn tính gây mất myelin của hệ thần kinh trung ương, chủ yếu ảnh hưởng đến não, tủy sống và dây thần kinh thị giác. Viêm, mất myelin và thoái hóa sợi trục là cơ chế bệnh lý chính gây ra các biểu hiện lâm sàng. Tuy nhiên, nguyên nhân của MS vẫn chưa được làm rõ. Lý thuyết được chấp nhận rộng rãi nhất cho rằng: MS ban đầu là một bệnh viêm do miễn dịch trung gian, đặc trưng bởi sự hiện diện của tế bào lympho tự phản ứng, sau đó tiến triển thành tình trạng thoái hóa thần kinh mạn tính với sự hoạt hóa của tế bào thần kinh đệm nhỏ.

Tình hình mắc bệnh toàn cầu và các quốc gia

Trên toàn cầu có khoảng 2,8 triệu người mắc đa xơ cứng, trung bình cứ 100.000 người thì có 35,9 người bị ảnh hưởng. Tỷ lệ mắc bệnh khác biệt rõ rệt giữa các khu vực, thường liên quan đến vị trí địa lý và chủng tộc. Các khu vực có tỷ lệ cao gồm châu Âu, miền nam Canada, Bắc Mỹ, New Zealand và đông nam Australia, tỷ lệ mắc từ 60 đến 300/100.000 dân. Trong khi đó, các quốc gia gần xích đạo có tỷ lệ mắc thấp hơn, châu Á và châu Phi khoảng 5/100.000 dân. Ở Trung Quốc, MS được coi là bệnh có tỷ lệ thấp, nhưng các nghiên cứu gần đây cho thấy tỷ lệ đang gia tăng.

Tuổi khởi phát trung bình của MS là 28–31 tuổi, bệnh thường biểu hiện rõ trong độ tuổi 15–45, nhưng đôi khi có thể xuất hiện từ những năm đầu đời hoặc muộn đến hơn 60 tuổi. Nữ giới có tuổi khởi phát trung bình sớm hơn nam giới vài năm.

Tác hại chính

Triệu chứng của đa xơ cứng rất đa dạng, phụ thuộc vào vùng thần kinh bị ảnh hưởng. Tác hại chính bao gồm:

① Rối loạn vận động: Yếu cơ, phối hợp kém, dáng đi không vững, nặng có thể dẫn đến khó đi lại hoặc liệt.

② Rối loạn cảm giác: Tê bì, ngứa ran, cảm giác bỏng rát... ảnh hưởng lớn đến chất lượng sống.

③ Vấn đề thị giác: Mờ mắt, mất thị trường, thậm chí mù lòa, thường do viêm dây thần kinh thị giác.

④ Rối loạn nhận thức và cảm xúc: Giảm tập trung, suy giảm trí nhớ, trầm cảm và lo âu.

⑤ Rối loạn chức năng bàng quang và ruột: Tiểu gấp, tiểu không tự chủ hoặc táo bón.

Các triệu chứng này có thể tái phát nhiều lần và dần dần nặng lên, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống và khả năng làm việc. Hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn MS, nhưng nhiều phương pháp điều trị có thể làm chậm tiến triển bệnh và giảm triệu chứng.

Phương pháp điều trị mới

Liệu pháp tế bào gốc

Liệu pháp tế bào gốc là một phương pháp tiềm năng hàng đầu sau các điều trị truyền thống đối với đa xơ cứng. Tế bào gốc có thể thúc đẩy tái tạo thần kinh, sửa chữa myelin và neuron đã tổn thương, mang lại hiệu quả phục hồi cấu trúc.

① Có tác dụng điều hòa miễn dịch, giảm phá hủy myelin;

② Có thể thúc đẩy tái tạo thần kinh, cải thiện chức năng vận động và cảm giác;

③ Độ an toàn cao, phù hợp với nhiều thể bệnh;

④ Hứa hẹn giảm sự phụ thuộc vào thuốc ức chế miễn dịch truyền thống;

⑤ Khi thực hiện tại các cơ sở chuyên môn, hiệu quả được đảm bảo hơn.

Phương pháp điều trị truyền thống

1. Điều trị ức chế và điều hòa miễn dịch

Phương pháp này sử dụng các thuốc như interferon, globulin miễn dịch, kháng thể anti-CD20... nhằm ức chế sự tấn công bất thường của hệ miễn dịch, giảm tần suất tái phát và phản ứng viêm. Đặc biệt hiệu quả với bệnh nhân thể tái phát - thuyên giảm.

2. Điều trị giai đoạn cấp tính

Khi bệnh nhân bùng phát cấp tính, thường dùng corticosteroid liều cao (như methylprednisolone) để giảm phản ứng viêm, rút ngắn thời gian bệnh. Khi cần thiết, có thể thay huyết tương hoặc dùng globulin miễn dịch.

3. Phục hồi và điều trị hỗ trợ

Vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu, phục hồi ngôn ngữ... là các biện pháp toàn diện giúp làm chậm tiến triển tàn tật, nâng cao khả năng tự chăm sóc. Đồng thời, hỗ trợ tâm lý và sự giúp đỡ của gia đình cũng rất quan trọng.

Kết luận

Các chuyên gia tại Trung tâm Y tế Quốc tế United Life cho rằng, đa xơ cứng là một bệnh phức tạp, tỷ lệ mắc khác nhau tùy khu vực và chủng tộc. Dù hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn, nhưng với điều trị tổng hợp và hỗ trợ, bệnh nhân có thể kiểm soát triệu chứng hiệu quả, cải thiện chất lượng sống.