Triệu chứng ung thư vòm họng

Ung thư vòm họng là một khối u ác tính bắt nguồn từ biểu mô niêm mạc vòm họng, thuộc nhóm khối u đầu cổ. Bệnh thường gặp ở người trưởng thành trung niên, độ tuổi mắc bệnh phổ biến từ 30-60, nam nhiều hơn nữ. Triệu chứng giai đoạn sớm không điển hình, thường bị nhầm là cảm cúm hoặc viêm mũi.

Căn bệnh này phân bố không đồng đều trên toàn cầu, với tỷ lệ cao tại miền Nam Trung Quốc, Đông Nam Á và Bắc Phi. Đặc biệt, các khu vực như Quảng Đông, Quảng Tây, Hồng Kông (Trung Quốc), Malaysia, Philippines có tỷ lệ mắc cao, liên quan đến nhiễm virus EB, yếu tố di truyền và thói quen ăn uống. Do tính chất xâm lấn mạnh, di căn sớm, bệnh gây nguy hiểm lớn cho tính mạng.

Phân giai đoạn ung thư vòm họng

Giai đoạn I: Tổn thương khu trú, tỷ lệ sống cao
Ở giai đoạn I, ung thư vòm họng chỉ khu trú tại lớp niêm mạc dưới vòm họng, chưa xâm lấn mô lân cận hay hạch bạch huyết. Người bệnh thường không có triệu chứng rõ, chỉ có nghẹt mũi nhẹ hoặc cảm giác căng đầu. Tỷ lệ sống 5 năm có thể đạt 80%-90%.

Giai đoạn II: Lan rộng tại chỗ, triệu chứng sớm xuất hiện
Tế bào ung thư có thể xâm lấn vào lớp sâu hơn của vòm họng, màn hầu mềm hoặc lỗ vòi nhĩ, thường gây nghẹt mũi, ù tai, viêm tai giữa tiết dịch. Một số bệnh nhân có khối u nhỏ ở cổ. Tỷ lệ sống 5 năm khoảng 65%-75%.

Giai đoạn III: Hạch bạch huyết vùng bị tổn thương, triệu chứng nặng hơn
Khối u lan đến các mô lân cận như xoang, nền sọ, kèm di căn hạch vùng, biểu hiện đau đầu kéo dài, sưng to ở cổ, mờ mắt. Tỷ lệ sống 5 năm giảm còn 40%-60%.

Giai đoạn IV: Di căn xa, tỷ lệ sống thấp
Tế bào ung thư di căn đến phổi, xương, gan và các cơ quan khác. Người bệnh có thể bị đau đầu dữ dội, liệt mặt, khó nuốt hoặc suy nhược toàn thân. Tỷ lệ sống 5 năm dưới 30%, cần điều trị tổng hợp.

Triệu chứng chi tiết của ung thư vòm họng

1. Nghẹt mũi và chảy máu mũi
Nghẹt mũi là một trong những triệu chứng sớm thường gặp nhất, thường bắt đầu từ một bên, sau đó tiến triển thành hai bên. Người bệnh dễ nhầm với viêm mũi dị ứng. Dịch mũi lẫn máu hoặc chảy máu mũi là dấu hiệu cảnh báo, cho thấy niêm mạc đã bị tổn thương hoặc mạch máu bị xâm lấn.

2. Ù tai và giảm thính lực
Khi khối u xâm lấn lỗ vòi nhĩ, người bệnh có thể cảm thấy ù tai, nặng tai, giảm thính lực, nghiêm trọng hơn có thể dẫn đến viêm tai giữa tiết dịch. Ù tai một bên hoặc mất thính lực mà không có tiền sử nhiễm trùng cần đặc biệt lưu ý.

3. Khối u ở cổ
Di căn hạch bạch huyết ở cổ thường là biểu hiện đầu tiên của ung thư vòm họng. Người bệnh có thể sờ thấy hạch cứng, to dần, không đau, thường nằm dưới tai hoặc bên cổ. Khối hạch cứng, ít di động, là đặc trưng lâm sàng quan trọng.

4. Đau đầu và tê mặt
Khi khối u lan đến nền sọ, có thể chèn ép dây thần kinh sọ, gây đau nửa đầu, đau hốc mắt, tê mặt hoặc yếu cơ nhai. Cơn đau thường kéo dài, khó thuyên giảm bằng thuốc giảm đau thông thường.

5. Rối loạn thị giác và song thị
Ở giai đoạn muộn, ung thư vòm họng có thể ảnh hưởng dây thần kinh thị giác, gây song thị, nhìn mờ, sụp mí. Rối loạn vận động nhãn cầu và đau mắt gợi ý khối u đã lan đến hốc mắt hoặc cấu trúc nội sọ.

6. Khó nuốt và thay đổi giọng nói
Khi khối u lan đến màn hầu hoặc họng, người bệnh có thể gặp đau khi nuốt, cảm giác vướng, thậm chí khó ăn. Giọng khàn hoặc giọng mũi nặng cũng là biểu hiện của tổn thương vòm họng.

7. Liệt mặt hoặc bất thường vận động lưỡi
Nếu khối u ảnh hưởng đến dây thần kinh sọ VII hoặc XII, người bệnh có thể có liệt mặt một bên, chảy nước dãi, lệch lưỡi. Đây là dấu hiệu giai đoạn muộn, cần can thiệp khẩn cấp.

8. Sụt cân và sốt nhẹ kéo dài
Giống như nhiều loại ung thư khác, ung thư vòm họng giai đoạn tiến triển gây hội chứng suy mòn, với giảm cân rõ rệt, sốt nhẹ kéo dài, đổ mồ hôi đêm, phản ánh rối loạn chuyển hóa toàn thân.

9. Thay đổi tâm trạng và giấc ngủ
Các triệu chứng kéo dài như ù tai, đau đầu, khó nuốt… cộng hưởng gây lo âu, trầm cảm, mất ngủ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.

10. Đau xương hoặc triệu chứng di căn xa
Nếu tế bào ung thư di căn vào xương hoặc gan phổi, người bệnh có thể bị đau xương, khó thở hoặc vàng da. Chẩn đoán di căn xa cần dựa vào hình ảnh học.

Kết luận

Ung thư vòm họng thường âm thầm tiến triển, triệu chứng giai đoạn đầu không điển hình nên dễ bị bỏ sót. Chuyên gia Trung tâm Y tế Quốc tế United Life khuyến cáo: khi có triệu chứng lặp đi lặp lại như nghẹt mũi, ù tai, khối u ở cổ, khó chịu vùng họng mà điều trị thông thường không hiệu quả thì cần cảnh giác ung thư vòm họng. Người sống tại vùng dịch tễ cao nên khám vòm họng định kỳ và xét nghiệm kháng thể EBV để phát hiện sớm. Ngoài xạ trị và hóa trị truyền thống, liệu pháp tái tạo miễn dịch như một phương pháp hỗ trợ có thể kích hoạt hệ miễn dịch, nâng cao hiệu quả đáp ứng, kéo dài thời gian sống và giảm nguy cơ tái phát cho bệnh nhân.