Ung thư bàng quang chủ yếu là khối u ác tính có nguồn gốc từ biểu mô, thường xuất phát từ niêm mạc bàng quang. Bệnh thường liên quan đến hút thuốc lá lâu dài, tiếp xúc hóa chất và viêm bàng quang mạn tính. Đối tượng mắc bệnh chủ yếu là nam giới trung niên và cao tuổi. Các quốc gia châu Âu - Mỹ như Mỹ, Đức, Pháp là khu vực có tỷ lệ mắc cao, trong khi các nước châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc cũng ghi nhận xu hướng gia tăng.
Tại Đông Nam Á, tỷ lệ mắc ung thư bàng quang ở Thái Lan, Malaysia, Philippines… đang gia tăng qua từng năm, một phần liên quan đến phát triển công nghiệp và ô nhiễm môi trường. Ở giai đoạn muộn, ung thư bàng quang có thể di căn rộng, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng tiết niệu, chất lượng sống và tâm lý người bệnh.
Stadium I: Ung thư khu trú niêm mạc
Tế bào ung thư chỉ khu trú ở lớp niêm mạc bàng quang, chưa xâm lấn lớp cơ, thường biểu hiện bằng tiểu máu ngắt quãng. Sau cắt bỏ nội soi, tiên lượng tốt, tỷ lệ sống 5 năm khoảng 90%.
Stadium II: Xâm lấn lớp cơ bàng quang
Khối u đã xâm nhập vào lớp cơ thành bàng quang, triệu chứng nặng hơn, cần kết hợp phẫu thuật và xạ trị, tỷ lệ sống 5 năm khoảng 60%-70%, nếu kiểm soát tốt vẫn có thể bảo tồn chức năng bàng quang.
Stadium III: Xâm lấn mô lân cận
Tế bào ung thư xuyên qua thành bàng quang, lan đến tuyến tiền liệt, tử cung hoặc các cấu trúc lân cận. Điều trị cần mở rộng phẫu thuật kết hợp hóa trị, tỷ lệ sống 5 năm giảm còn 40%-50%.
Stadium IV: Di căn xa
Tế bào ung thư đã lan đến phổi, xương, gan và các cơ quan khác, biểu hiện triệu chứng toàn thân, tiên lượng xấu. Điều trị chủ yếu nhằm kéo dài sự sống và giảm triệu chứng, tỷ lệ sống 5 năm dưới 20%.
1. Tiểu máu đại thể không đau
Triệu chứng sớm và phổ biến nhất. Nước tiểu có màu hồng nhạt hoặc đỏ tươi, không kèm đau, xuất hiện ngắt quãng, thường bị nhầm với nhiễm trùng tiểu nhẹ.
2. Tiểu nhiều lần và tiểu gấp
Bàng quang bị kích thích dẫn đến tiểu nhiều, tiểu gấp, ngay cả khi chưa đầy bàng quang cũng có cảm giác buồn tiểu, ảnh hưởng sinh hoạt.
3. Khó tiểu hoặc dòng tiểu yếu
Khối u chặn lối ra bàng quang, khiến bệnh nhân tiểu khó, dòng tiểu yếu hoặc ngắt quãng, đôi khi phải rặn mạnh mới đi hết nước tiểu.
4. Tiểu đêm nhiều lần
Dung tích bàng quang giảm, ban đêm phải dậy tiểu nhiều lần, làm giảm chất lượng giấc ngủ, là biểu hiện thường gặp ở giai đoạn tiến triển.
5. Đau và nóng rát khi đi tiểu
Một số bệnh nhân cảm thấy đau nhói hoặc nóng rát khi đi tiểu, đặc biệt rõ hơn khi có nhiễm trùng kèm theo hoặc khối u xâm lấn tam giác bàng quang.
6. Nước tiểu hôi hoặc đục
Khi tổn thương hoại tử hoặc nhiễm trùng, nước tiểu có mùi hôi khó chịu hoặc lẫn dịch mủ, là dấu hiệu quan trọng của nhiễm trùng kèm theo khối u.
7. Đau âm ỉ hoặc tức vùng hạ vị
Khối u chèn ép hoặc xâm lấn thành bàng quang gây khó chịu kéo dài, đau mơ hồ, thường đi kèm triệu chứng tiểu nhiều lần.
8. Có cục máu đông trong nước tiểu
Khi lượng máu chảy tăng, trong nước tiểu xuất hiện cục máu đông, thậm chí tạo hình ống, gây khó chịu khi thải ra.
9. Bí tiểu hoặc không thể đi tiểu
Khi khối u chặn hoàn toàn đường tiểu, bệnh nhân có thể bị bí tiểu cấp, cần cấp cứu ngay.
10. Đau lưng và ứ nước một bên thận
Khối u chặn lỗ niệu quản, gây ứ nước thận, biểu hiện đau âm ỉ hoặc đau quặn một bên lưng.
11. Mệt mỏi toàn thân và chán ăn
Giai đoạn muộn, khối u tiêu hao nhiều năng lượng, bệnh nhân thường sụt cân, ăn kém và tinh thần suy sụp.
12. Đau xương hoặc biểu hiện di căn xương
Khi ung thư di căn xương, xuất hiện đau xương kéo dài hoặc gãy xương bệnh lý, là biến chứng thường gặp của ung thư bàng quang giai đoạn muộn.
13. Khối vùng bẹn hoặc khung chậu
Di căn hạch vùng gây khối, có thể sờ thấy hạch to, cứng, kèm đau khi ấn, gợi ý khối u đã lan rộng.
14. Thiếu máu và da nhợt nhạt
Xuất huyết mạn tính và khối u tiêu hao khiến bệnh nhân bị thiếu máu, biểu hiện da xanh xao, chóng mặt, mệt mỏi.
15. Lo âu và rối loạn tâm lý
Các rối loạn tiểu tiện và chẩn đoán ung thư dễ dẫn đến lo âu, trầm cảm, sợ hãi, cần được hỗ trợ tâm lý.
Các chuyên gia của Trung tâm Y tế Quốc tế Liên hợp Sinh mệnh nhắc nhở: Ung thư bàng quang thường khởi phát bằng tiểu máu không đau, rất dễ bị bỏ qua. Khi có biểu hiện bất thường về tiểu tiện, tiểu máu hoặc khó chịu vùng hạ vị, cần đi khám sớm để sàng lọc, kết hợp nội soi bàng quang, hình ảnh học và tế bào học nước tiểu để xác định nguyên nhân. Điều trị khoa học kết hợp liệu pháp tái tạo miễn dịch có thể mang lại hy vọng mới cho bệnh nhân giai đoạn giữa và muộn, giúp kéo dài sự sống và nâng cao chất lượng sống.