Triệu chứng tự kỷ

Tự kỷ là một rối loạn phát triển thần kinh khởi phát từ khi còn nhỏ, chủ yếu biểu hiện qua khó khăn trong giao tiếp xã hội, rối loạn ngôn ngữ và hành vi lặp đi lặp lại. Rối loạn này thường gặp ở trẻ em, đặc biệt là ở trẻ nam, tỷ lệ mắc bệnh ở nam cao gấp 4 lần so với nữ, và các triệu chứng rõ rệt thường xuất hiện trước 3 tuổi.

Tỷ lệ mắc bệnh và phân bố tại các quốc gia

Tỷ lệ mắc bệnh tự kỷ trên toàn cầu đang ngày càng gia tăng, các quốc gia như Mỹ, Nhật Bản, Úc có tỷ lệ mắc bệnh cao, trong khi các quốc gia Đông Nam Á như Trung Quốc, Singapore, Malaysia và Philippines cũng có tỷ lệ chẩn đoán bệnh tăng lên đáng kể trong những năm gần đây. Nếu không can thiệp kịp thời, bệnh có thể dẫn đến khuyết tật vĩnh viễn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cá nhân, gia đình và phân bổ nguồn lực xã hội.

Chi tiết triệu chứng tự kỷ

1. Rối loạn giao tiếp xã hội

Khó khăn trong giao tiếp xã hội là biểu hiện cốt lõi của tự kỷ. Trẻ mắc bệnh thường thiếu sự quan tâm đến người khác, khó giao tiếp bằng mắt, không sử dụng biểu cảm mặt hay ngôn ngữ cơ thể để bày tỏ cảm xúc, thể hiện sự lạnh lùng với mọi người. Ví dụ, không đáp lại khi gọi tên, không chủ động tìm kiếm sự tương tác, ít gắn bó với gia đình.

2. Phát triển ngôn ngữ chậm

Nhiều trẻ tự kỷ có khả năng ngôn ngữ phát triển chậm, có thể vẫn chưa biết nói khi 2-3 tuổi hoặc chỉ lặp lại những gì người khác nói. Ngay cả khi có thể nói, trẻ thường thiếu mục đích giao tiếp, không biết hỏi hoặc trò chuyện, ngôn ngữ đơn điệu, thiếu thay đổi ngữ cảnh và logic.

3. Hành vi lặp đi lặp lại

Hành vi lặp đi lặp lại bao gồm các hành động như vỗ tay, lắc đầu, đi vòng tròn, gõ vật dụng. Trẻ có thể bị ám ảnh với một số đồ vật hoặc thói quen nhất định và không thể chấp nhận sự thay đổi. Một số trẻ thích sắp xếp đồ chơi theo thứ tự hoặc tuân theo một trình tự cố định, khi bị phá vỡ, trẻ sẽ trở nên tức giận.

4. Phản ứng bất thường về cảm giác

Trẻ tự kỷ thường có sự nhạy cảm quá mức hoặc thiếu phản ứng đối với các giác quan như thị giác, thính giác, và xúc giác. Ví dụ, trẻ có thể sợ hãi và tránh tiếng ồn thông thường, không cảm thấy đau, hoặc bị cuốn hút bởi những vật thể chuyển động như quạt điện, bánh xe, cho thấy cơ chế xử lý cảm giác bất thường.

5. Rối loạn cảm xúc và hành vi

Trẻ tự kỷ thường gặp khó khăn trong việc kiểm soát cảm xúc, dễ cáu gắt, cứng đầu, hoặc có thể đột ngột khóc lóc hoặc nổi giận. Một số trẻ còn có hành vi tự hại như đập đầu vào vật cứng, cắn tay, hoặc có hành vi tấn công người khác. Trẻ cũng phản ứng mạnh với sự thay đổi môi trường và khó thích nghi với những thay đổi này.

6. Khả năng học tập và thích nghi kém

Phần lớn trẻ tự kỷ gặp phải các vấn đề trong việc học, đặc biệt là trong các lĩnh vực bắt chước, nhận thức và tư duy logic. Mặc dù một số trẻ có thể nổi bật trong các lĩnh vực như trí nhớ, vẽ tranh, hay tính toán, nhưng khả năng thích nghi với cuộc sống hàng ngày của chúng vẫn còn yếu và rất phụ thuộc vào người khác để chăm sóc.

Kết luận

Chuyên gia từ Trung tâm Y tế Quốc tế Life nhấn mạnh rằng, dù tự kỷ không có phương pháp điều trị triệt để, nhưng việc nhận diện sớm triệu chứng và can thiệp đa ngành có thể cải thiện chức năng và chất lượng cuộc sống của trẻ. Cha mẹ cần chú ý đến sự phát triển xã hội và ngôn ngữ của trẻ, thăm khám kịp thời và can thiệp khoa học để giúp trẻ có cơ hội phát triển và trưởng thành tốt hơn.