Ung thư âm đạo là khối u ác tính nguyên phát phát sinh từ niêm mạc âm đạo, đa số thuộc loại ung thư biểu mô tế bào vảy. Trong các khối u phụ khoa, tỷ lệ mắc rất thấp, thường gặp ở phụ nữ trên 60 tuổi. Một số phụ nữ trẻ cũng có thể mắc bệnh do nhiễm HPV, đặc biệt là trường hợp virus nguy cơ cao tồn tại dai dẳng.
Trên phạm vi toàn cầu, ở các nước châu Âu - Mỹ như Mỹ, Pháp và Đức, tỷ lệ mắc ở phụ nữ trung niên và cao tuổi khá cao. Tại các nước Đông Nam Á như Indonesia, Philippines và Thái Lan, tỷ lệ cũng đang gia tăng hàng năm. Do tỷ lệ tầm soát thấp và nhận thức hạn chế, nhiều bệnh nhân khi phát hiện thì đã ở giai đoạn giữa hoặc muộn, làm tăng khó khăn trong điều trị và nguy cơ tái phát.
Stadium I: Giới hạn ở thành âm đạo
Khối ung thư vẫn giới hạn trong âm đạo, chưa xuyên qua niêm mạc hoặc xâm lấn cơ quan lân cận. Giai đoạn này phẫu thuật và xạ trị có hiệu quả tốt, tỷ lệ sống 5 năm đạt khoảng 80%.
Stadium II: Lan ra mô quanh âm đạo
Khối u lan rộng sang các mô quanh âm đạo, như mô liên kết xung quanh, nhưng chưa ảnh hưởng đến thành chậu. Điều trị giai đoạn này chủ yếu dựa vào xạ trị, tỷ lệ sống 5 năm khoảng 60%.
Stadium III: Xâm lấn cấu trúc vùng chậu
Tế bào ung thư xâm nhập thành chậu hoặc vùng xương cùng, có thể ảnh hưởng đến tiểu tiện. Điều trị cần phối hợp hóa xạ trị, tỷ lệ sống 5 năm giảm xuống khoảng 45%.
Stadium IV: Di căn xa
Khối u di căn đến bàng quang, trực tràng hoặc các cơ quan xa như phổi, gan. Điều trị rất khó khăn, phụ thuộc vào phương pháp tổng hợp, tỷ lệ sống 5 năm chỉ khoảng 30%.
1. Xuất huyết âm đạo bất thường
Xuất huyết âm đạo không đau là triệu chứng sớm nhất, thường xảy ra sau quan hệ tình dục hoặc sau mãn kinh, dễ bị hiểu nhầm là hiện tượng bình thường.
2. Dịch tiết âm đạo tăng
Dịch âm đạo dai dẳng, có máu hoặc mùi hôi, màu có thể xám hoặc vàng xanh, lượng tăng rõ rệt.
3. Đau hoặc khó chịu khi quan hệ
Khối u kích thích niêm mạc âm đạo, có thể gây đau rõ hoặc cảm giác châm chích khi giao hợp, ảnh hưởng đến chất lượng đời sống tình dục.
4. Cảm giác nặng bụng dưới hoặc đau âm ỉ
Một số bệnh nhân cảm thấy đau âm ỉ hoặc áp lực vùng chậu, có thể lan ra lưng hoặc bụng dưới, tồn tại dai dẳng.
5. Tiểu nhiều lần hoặc tiểu gấp
Khi khối u chèn ép bàng quang hoặc niệu đạo, thường xuất hiện triệu chứng đi tiểu nhiều lần, dòng tiểu yếu, thậm chí khó tiểu.
6. Táo bón hoặc khó đi tiêu
Ung thư giai đoạn muộn chèn ép trực tràng có thể gây khó đi tiêu, táo bón hoặc cảm giác đi tiêu không hết, một số trường hợp có kèm đi tiêu ra máu.
7. Mùi hôi âm đạo rõ rệt
Khi mô ung thư hoại tử hoặc nhiễm trùng, sẽ phát ra mùi hôi khó chịu, âm đạo có mùi nặng nề, thường gặp ở giai đoạn muộn.
8. Khối bất thường vùng âm hộ - tầng sinh môn
Một số bệnh nhân có thể sờ thấy khối cứng nhỏ ở cửa âm đạo hoặc vùng tầng sinh môn, giai đoạn đầu bề mặt nhẵn, giai đoạn muộn có thể loét.
9. Phù chi dưới
Khi tế bào ung thư xâm nhập hệ bạch huyết, có thể gây phù một hoặc hai chân, rõ rệt hơn khi vận động.
10. Mệt mỏi toàn thân và gầy sút
Chảy máu kéo dài và rối loạn chuyển hóa gây mệt mỏi mạn tính, sụt cân và chán ăn - những biểu hiện của hội chứng suy mòn.
11. Biến đổi cảm xúc
Dưới tác động lo âu bệnh lý và rối loạn hormone, một số bệnh nhân dễ bị bồn chồn, trầm cảm hoặc mất ngủ.
12. Hạch bạch huyết sưng to
Hạch bẹn hoặc vùng chậu có thể sưng to, gợi ý tế bào ung thư đã có di căn vùng.
Các chuyên gia của Trung tâm Y tế Quốc tế Liên hợp Sinh mệnh nhắc nhở: Triệu chứng sớm của ung thư âm đạo thường bị hiểu nhầm là bệnh phụ khoa thông thường, cần đặc biệt chú ý đến các tín hiệu như xuất huyết sau mãn kinh, đau khi giao hợp. Nhóm nguy cơ cao nên thường xuyên khám phụ khoa và tầm soát HPV, can thiệp kịp thời có thể nâng cao đáng kể tỷ lệ thành công trong điều trị. Việc áp dụng liệu pháp tái tạo miễn dịch cùng các phương pháp tổng hợp mang lại hy vọng và cơ hội sống cho bệnh nhân.