Ung thư xương là một khối u ác tính xuất phát từ tế bào xương, thường xảy ra ở thanh thiếu niên và trẻ em, đặc biệt là ở những người đang trong giai đoạn phát triển xương mạnh. Bệnh thường gặp ở thân xương hoặc đầu xương của xương dài, như xương đùi, xương chày và đầu gần xương cánh tay. Khối u tiến triển nhanh chóng, xâm lấn mô xương và phá hủy cấu trúc xương. Sự phát triển của ung thư xương không chỉ làm tổn hại đến xương mà còn có thể ảnh hưởng đến mô mềm xung quanh, gây rối loạn chức năng tại chỗ.
Trên phạm vi toàn cầu, ung thư xương có tỷ lệ mắc cao ở các nước châu Âu và Mỹ, đặc biệt tại các quốc gia phát triển nơi có điều kiện chẩn đoán và điều trị tiên tiến. Ở các nước Đông Nam Á như Thái Lan, Việt Nam, Philippines và Indonesia, cùng với sự cải thiện của khả năng chẩn đoán y khoa, số ca ung thư xương được phát hiện ngày càng tăng. Nhóm thanh thiếu niên chịu ảnh hưởng nhiều nhất, và do sự phân bố không đồng đều của nguồn lực y tế, hiệu quả điều trị có sự khác biệt. Nếu không được điều trị kịp thời, ung thư xương có thể dẫn đến gãy xương, đau trầm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng.
Stadium I: Ung thư xương khu trú
Khối u chỉ giới hạn trong xương nguyên phát, chưa lan đến mô mềm xung quanh hoặc cơ quan khác. Ở giai đoạn này, bệnh nhân thường được điều trị bằng phẫu thuật triệt để, tỷ lệ sống sau 5 năm khá cao, khoảng 70%-80%. Chẩn đoán sớm có vai trò quan trọng trong việc cải thiện tiên lượng.
Stadium II: Giai đoạn xâm lấn tại chỗ
Khối u bắt đầu xuyên qua màng xương và xâm nhập vào mô mềm lân cận, biểu hiện bằng khối u tại chỗ to lên rõ rệt. Việc điều trị trở nên khó khăn hơn, cần kết hợp hóa trị và xạ trị, tỷ lệ sống sau 5 năm giảm xuống còn 50%-60%.
Stadium III: Giai đoạn di căn vùng
Tế bào ung thư đã lan đến xương lân cận hoặc hạch bạch huyết gần đó, triệu chứng bệnh nhân rõ rệt, điều trị phức tạp, tỷ lệ sống sau 5 năm khoảng 30%-40%. Tiên lượng xấu đi đáng kể, cần các phương án điều trị tích cực hơn.
Stadium IV: Giai đoạn di căn xa
Các cơ quan xa, đặc biệt là phổi, xuất hiện ổ di căn, bệnh nhân trong tình trạng nặng. Ở giai đoạn này, tỷ lệ sống sau 5 năm dưới 10%, mục tiêu điều trị chuyển sang kéo dài sự sống và giảm triệu chứng.
1. Đau tại chỗ kéo dài
Ở giai đoạn đầu, ung thư xương thường biểu hiện bằng đau âm ỉ liên tục tại vùng bị ảnh hưởng, cơn đau tăng dần theo thời gian, đặc biệt rõ vào ban đêm hoặc sau vận động. Bệnh nhân thường nhầm tưởng là chấn thương do vận động, dẫn đến chậm trễ chẩn đoán.
2. Sưng và nổi khối tại chỗ
Khi khối u phát triển, vùng bị ảnh hưởng bắt đầu sưng to, khối u ngày càng lớn và cứng, khi sờ vào có cảm giác đau, trường hợp nặng có thể thấy da đỏ và hơi nóng.
3. Hạn chế vận động
Khi khối u lan đến khớp gần đó, bệnh nhân gặp tình trạng hạn chế vận động hoặc cứng khớp. Khả năng vận động chi giảm rõ, cơn đau tăng sau khi hoạt động lâu, làm ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.
4. Phá hủy xương và gãy xương bệnh lý
Khối u phá hủy nhanh cấu trúc xương, khiến xương trở nên giòn yếu. Người bệnh có thể bị gãy xương chỉ với chấn thương nhẹ, thường kèm theo đau dữ dội và sưng.
5. Triệu chứng toàn thân
Một số bệnh nhân có biểu hiện sụt cân, sốt nhẹ kéo dài, mệt mỏi và đổ mồ hôi ban đêm. Đây là dấu hiệu khối u tiến triển hoặc đã có di căn, cần đặc biệt chú ý.
6. Biến đổi da và loét
Khối u phát triển chèn ép mạch máu và hệ bạch huyết, gây đỏ da, sưng tấy. Trường hợp nặng có thể xuất hiện loét da với dịch rỉ.
7. Hạch vùng to
Khi tế bào ung thư lan đến hạch gần đó, bệnh nhân có thể sờ thấy hạch to và đau, dấu hiệu cho thấy đã có di căn hạch.
8. Triệu chứng đường hô hấp
Khi có di căn phổi, bệnh nhân xuất hiện ho kéo dài, đau ngực, khó thở, trường hợp nặng ảnh hưởng đến chức năng hô hấp, cần thăm khám phổi kịp thời.
9. Triệu chứng thần kinh
Nếu khối u chèn ép thần kinh lân cận, người bệnh có thể bị tê, ngứa ran, giảm cảm giác hoặc rối loạn vận động, làm suy giảm khả năng vận động và tự chăm sóc.
Các chuyên gia của Trung tâm Y tế Quốc tế Liên hợp Sinh mệnh nhấn mạnh: Ung thư xương là một loại khối u xương ác tính có mức độ tiến triển nhanh, triệu chứng sớm thường không rõ ràng và dễ bị bỏ qua, dẫn đến nguy cơ chậm trễ điều trị. Liệu pháp tái tạo miễn dịch là phương pháp hỗ trợ mới nổi, có thể nâng cao chức năng miễn dịch và hỗ trợ kiểm soát sự tiến triển của khối u. Các chuyên gia khuyến cáo thanh thiếu niên đặc biệt chú ý đến đau xương bất thường và khối u tại chỗ, phát hiện sớm và điều trị kịp thời sẽ giúp cải thiện đáng kể tỷ lệ sống và chất lượng cuộc sống.