Tổng quan về viêm quanh khớp vai

Viêm quanh khớp vai, còn gọi là đông cứng vai hay viêm dính bao khớp, là một hội chứng rối loạn vận động do thoái hóa, dính và viêm mạn tính mô mềm quanh khớp vai. Bệnh thường gặp ở độ tuổi 40–60, đỉnh điểm khoảng 55 tuổi, hiếm gặp trước 40 tuổi. Nữ giới chiếm tỷ lệ cao hơn, đặc biệt ở những người làm việc văn phòng lâu năm, bệnh nhân tiểu đường hoặc có tiền sử chấn thương vai.

Ước tính tỷ lệ mắc đông cứng vai suốt đời trong dân số chung là 2%–5%. Một nghiên cứu khảo sát trên 9696 người trưởng thành ngẫu nhiên cho thấy, tỷ lệ mắc ở nam và nữ trong độ tuổi lao động lần lượt là 8,2% và 10,1%. Vai không thuận dễ bị ảnh hưởng hơn một chút. Trong vòng 5 năm, nguy cơ vai còn lại bị ảnh hưởng là 6%–17%.

Bệnh thường khởi phát ở một bên, có tính tự giới hạn nhưng tiến triển lâu dài, đôi khi kéo dài 2–3 năm hoặc hơn. Một số nghiên cứu cho thấy, tới 40% bệnh nhân có triệu chứng kéo dài trên 3 năm, phần lớn nhẹ, nhưng 15% bị mất khả năng lâu dài. Ở bệnh nhân tiểu đường type 1, bệnh thường kéo dài hơn và đáp ứng kém với điều trị.

Bệnh nhân thường có triệu chứng đau âm ỉ ở vai, tăng về đêm và hạn chế vận động khớp vai. Nếu không điều trị sớm, có thể dẫn đến hạn chế chức năng vĩnh viễn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt tự lập và chất lượng giấc ngủ.

Tình hình mắc bệnh trên toàn cầu

Viêm quanh khớp vai có tỷ lệ mắc cao trên toàn cầu, phổ biến ở người trung niên và cao tuổi tại Đông Á, Bắc Mỹ và châu Âu. Ở Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, khoảng 15%–30% người trên 40 tuổi gặp hạn chế vận động khớp vai. Tại các nước Âu – Mỹ, do lối sống ít vận động và làm việc văn phòng kéo dài, tỷ lệ mắc cũng ngày càng gia tăng. Bệnh có tính tự giới hạn, nhưng nếu không điều trị đúng cách có thể gây di chứng lâu dài.

Tác hại chính

1. Rối loạn vận động khớp

Tác hại lớn nhất của viêm quanh khớp vai là hạn chế vận động, đặc biệt khó khăn khi dang tay, duỗi ra sau hoặc xoay vai, ảnh hưởng đến việc mặc quần áo, gội đầu, lái xe.

2. Đau mạn tính ảnh hưởng giấc ngủ

Đa số bệnh nhân đau vai rõ rệt về đêm, gây mất ngủ, kéo theo mệt mỏi, lo âu, thậm chí trầm cảm.

3. Không điều trị sớm dẫn đến tổn thương cấu trúc

Nếu bệnh kéo dài trên một năm, bao khớp và gân, dây chằng quanh vai có thể dính lại, hình thành viêm dính bao khớp không hồi phục, làm tăng khó khăn điều trị.

4. Ảnh hưởng hiệu suất công việc

Viêm quanh khớp vai thường gặp ở nhóm lao động, làm giảm hiệu quả công việc, giảm sự hài lòng cuộc sống, nặng có thể phải nghỉ việc hoặc nghỉ hưu sớm.

Phương pháp điều trị mới

Điều trị bằng tế bào gốc

Liệu pháp tế bào gốc, một bước tiến quan trọng của y học tái tạo, ngày càng trở thành lựa chọn hiệu quả trong điều trị viêm quanh khớp vai. Tiêm tế bào gốc trung mô vào vùng tổn thương có thể thúc đẩy phục hồi mô mềm, giảm viêm, khôi phục môi trường dịch khớp vai, là phương pháp điều trị mang tính phục hồi.

① Sửa chữa mô quanh khớp vai bị tổn thương, làm chậm thoái hóa cấu trúc khớp.

② Ức chế phản ứng miễn dịch bất thường tại chỗ, giảm viêm mạn tính.

③ Phục hồi độ nhớt dịch khớp, cải thiện bôi trơn và vận động trơn tru.

④ Làm chậm tiến trình thoái hóa khớp, kéo dài hiệu quả điều trị.

⑤ Phù hợp với bệnh nhân mạn tính kháng trị, ít xâm lấn, phục hồi nhanh.

Phương pháp điều trị truyền thống

1. Điều trị bằng thuốc uống và thuốc tại chỗ

Thuốc kháng viêm không steroid giúp giảm viêm và đau giai đoạn đầu. Thuốc dán, thuốc bôi giảm đau hỗ trợ thêm. Trong cơn đau cấp, có thể dùng ngắn hạn corticosteroid đường uống để kiểm soát viêm.

2. Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng

Chườm nóng, điện trị liệu, siêu âm hỗ trợ giảm cứng khớp, tách dính. Kết hợp vận động chủ động và thụ động dưới hướng dẫn chuyên gia phục hồi giúp dần mở rộng phạm vi vận động, khôi phục chức năng vai.

3. Tiêm nội khớp vai

Khi triệu chứng nặng hoặc điều trị thất bại, có thể tiêm axit hyaluronic hoặc corticosteroid vào khớp vai, giúp giảm đau, cải thiện môi trường viêm. Tuy nhiên, cần hạn chế số lần để tránh tác dụng phụ lâu dài.

4. Can thiệp xâm lấn tối thiểu hoặc phẫu thuật

Ít trường hợp nặng không đáp ứng điều trị bảo tồn có thể chỉ định nội soi khớp vai để giải phóng bao khớp và mô dính. Sau phẫu thuật cần phục hồi tích cực để ngăn tái dính.

Kết luận

Các chuyên gia tại Trung tâm Y tế Quốc tế United Life cho rằng, viêm quanh khớp vai là bệnh mạn tính phổ biến nhưng không nên xem nhẹ. Điều trị kịp thời bằng liệu pháp tế bào gốc kết hợp phương pháp toàn diện có thể cải thiện triệu chứng, ngăn mất chức năng và giúp bệnh nhân lấy lại cuộc sống khỏe mạnh. Nếu chậm trễ, bệnh dễ dẫn đến tổn thương cấu trúc và tàn tật vĩnh viễn.