Triệu chứng ung thư tá tràng

Ung thư tá tràng là khối u ác tính xuất phát từ mô biểu mô của đoạn đầu ruột non—tá tràng, là một loại ung thư hiếm gặp của hệ tiêu hóa, chiếm khoảng 1%-2% trong tổng số ung thư đường tiêu hóa. Do vị trí đặc biệt của tá tràng, gần với ống mật, tuyến tụy, nên ung thư thường liên quan đến các cơ quan khác, dẫn đến triệu chứng phức tạp và dễ bị chẩn đoán nhầm.

Bệnh chủ yếu gặp ở nam giới trên 50 tuổi, đặc biệt là những người có tiền sử gia đình, bệnh lý túi mật hoặc những người hút thuốc và uống rượu lâu dài. Trên toàn cầu, Mỹ, Đức, Nhật Bản là những quốc gia có chương trình tầm soát sớm, trong khi ở Đông Nam Á như Philippines, Việt Nam, Indonesia, do hạn chế về nguồn lực y tế, bệnh thường được phát hiện ở giai đoạn muộn. Bệnh nhân giai đoạn muộn dễ xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng như tắc nghẽn, vàng da, giảm cân nhanh chóng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.

Phân giai ung thư tá tràng

Giai đoạn I: Tổn thương cục bộ, tiên lượng tốt
Ung thư chỉ giới hạn trong lớp niêm mạc hoặc lớp dưới niêm mạc của tá tràng, chưa xâm lấn vào lớp cơ sâu hoặc các cơ quan lân cận. Lúc này triệu chứng rất nhẹ, thường chỉ là cảm giác đầy hơi, mệt mỏi hoặc khó tiêu. Nếu được phẫu thuật kịp thời, tỷ lệ sống 5 năm có thể đạt 75%-85%.

Giai đoạn II: Mở rộng cục bộ, triệu chứng nặng hơn
Ung thư đã xâm lấn lớp cơ hoặc tổ chức gần đó như ống mật nhưng chưa có di căn xa. Bệnh nhân có thể xuất hiện triệu chứng như đau bụng trên kéo dài, buồn nôn từng đợt hoặc vàng da. Ở giai đoạn này, phẫu thuật kết hợp với xạ trị và hóa trị, tỷ lệ sống 5 năm khoảng 55%-65%.

Giai đoạn III: Di căn hạch bạch huyết vùng
Ung thư đã xâm lấn đến các hạch bạch huyết vùng, triệu chứng rõ rệt như giảm cân rõ rệt, chán ăn, xuất huyết tiêu hóa tái phát. Giai đoạn này điều trị phức tạp, cần sự phối hợp của nhiều chuyên khoa, tỷ lệ sống 5 năm giảm xuống còn 30%-40%.

Giai đoạn IV: Di căn xa, điều trị khó khăn
Ung thư đã di căn xa tới gan, phổi và các cơ quan khác, với triệu chứng vàng da dai dẳng, thiếu máu nghiêm trọng, đau bụng dữ dội, chất lượng sống giảm sút rõ rệt. Điều trị chủ yếu là kết hợp điều trị tế bào tái tạo miễn dịch, điều trị nhắm mục tiêu và hóa trị giảm nhẹ, tỷ lệ sống 5 năm dưới 15%.

Chi tiết triệu chứng ung thư tá tràng

1. Đau âm ỉ và cảm giác đầy hơi ở bụng trên
Bệnh nhân ung thư tá tràng giai đoạn đầu thường xuất hiện cơn đau bụng âm ỉ, chủ yếu sau bữa ăn, dễ bị nhầm với viêm dạ dày hoặc rối loạn tiêu hóa chức năng. Cơn đau thường không dữ dội và có thể nặng hơn khi bệnh tiến triển, đau liên tục, rõ rệt vào ban đêm và khó chịu.

2. Giảm cảm giác thèm ăn và giảm cân
Do khối u ảnh hưởng đến sự tiết mật và dịch tụy, gây khó khăn trong việc tiêu hóa chất béo, bệnh nhân có thể bị chán ăn, buồn nôn và giảm cân nhanh chóng trong thời gian ngắn. Cần đặc biệt lưu ý với tình trạng giảm cân không do ăn kiêng.

3. Buồn nôn và nôn
Khi khối u gây chèn ép vào tá tràng hoặc đầu tụy, dễ gây tắc nghẽn dòng chảy của thức ăn, bệnh nhân có thể buồn nôn sau bữa ăn, ợ nóng, và trong trường hợp nặng, có thể nôn ra thức ăn hoặc mật, làm nặng thêm tình trạng suy dinh dưỡng.

4. Xuất huyết tiêu hóa
Một số bệnh nhân có thể bị chảy máu do loét khối u, làm phân có màu đen, giống như nhựa đường, kèm theo chóng mặt, mệt mỏi, da xanh xao, triệu chứng thiếu máu. Xuất huyết này thường là mãn tính và cần nội soi để chẩn đoán chính xác.

5. Vàng da và ngứa da
Khi khối u chèn ép hoặc xâm lấn vào ống mật chung, mật không thể bài tiết vào ruột, dẫn đến tích tụ bilirubin, gây vàng mắt, vàng da, kèm theo ngứa ngáy và nước tiểu đậm màu, dấu hiệu này cho thấy bệnh đã tiến triển tới giai đoạn giữa và cuối.

6. Thay đổi thói quen đại tiện
Do giảm tiết mật và dịch tụy, nhu động ruột giảm, bệnh nhân thường bị táo bón, phân lỏng hoặc có chất nhầy, thậm chí có hiện tượng tiêu chảy xen kẽ với táo bón, phản ánh sự suy giảm chức năng tiêu hóa hấp thu.

7. Đau lan ở lưng
Bệnh nhân giai đoạn giữa và cuối có thể cảm thấy đau âm ỉ hoặc đau bụng trên lan ra lưng do ung thư xâm lấn vào tuyến tụy hoặc thần kinh mạc treo ruột, cơn đau thường không thuyên giảm khi dùng thuốc dạ dày, đây là một triệu chứng "cảnh báo".

8. Thiếu máu và mệt mỏi
Do chảy máu tiêu hóa lâu dài và giảm hấp thu dinh dưỡng, bệnh nhân có thể bị thiếu máu mãn tính, với các triệu chứng như chóng mặt, mệt mỏi, khó tập trung, đặc biệt ở phụ nữ và người cao tuổi, cần theo dõi thường xuyên với các xét nghiệm máu.

9. Sưng túi mật
Một số bệnh nhân có thể bị sưng túi mật không đau, sờ thấy khối u ở bụng trên phải, đây là dấu hiệu đặc trưng của triệu chứng Courvoisier, báo hiệu ống mật có thể bị chèn ép, là một trong những chỉ báo quan trọng của ung thư tá tràng giai đoạn giữa và cuối.

10. Triệu chứng di căn xa
Nếu khối u di căn đến phổi, bệnh nhân có thể bị ho kéo dài, đau ngực; nếu di căn đến gan, bệnh nhân có thể cảm thấy đau hạ sườn phải, gan to, rối loạn chức năng gan. Những triệu chứng này cho thấy bệnh đã bước vào giai đoạn lan rộng toàn thân.

Kết luận

Ung thư tá tràng dù hiếm gặp, nhưng triệu chứng đầu tiên thường mờ nhạt và dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý tiêu hóa thông thường, dẫn đến chẩn đoán muộn. Các chuyên gia từ Trung tâm Y tế Quốc tế Liên kết Sinh mệnh khuyến cáo, những người có triệu chứng như đau bụng trên, vàng da, giảm cảm giác thèm ăn hoặc giảm cân nên đến bệnh viện thăm khám sớm và thực hiện các xét nghiệm nội soi và hình ảnh học. Chẩn đoán sớm, điều trị đúng cách kết hợp với điều trị tế bào tái tạo miễn dịch có thể kéo dài thời gian sống và cải thiện tiên lượng bệnh nhân.