Chẩn đoán bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) là bệnh hô hấp mạn tính đặc trưng bởi tình trạng hạn chế luồng khí thở ra kéo dài. Nếu không được chẩn đoán và can thiệp sớm, bệnh thường tiến triển dần, cuối cùng dẫn đến suy giảm chức năng phổi không hồi phục. Lâm sàng chủ yếu dựa vào kiểm tra chức năng phổi, chẩn đoán hình ảnh và các chỉ số xét nghiệm để xác định bệnh, đồng thời đánh giá thể bệnh và mức độ nặng.

Cơ sở chẩn đoán bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính

1. Kiểm tra chức năng phổi – cơ sở chính

Đo chức năng phổi là "tiêu chuẩn vàng" trong chẩn đoán COPD. Đo thể tích thở ra gắng sức trong giây đầu tiên (FEV1) và dung tích sống gắng sức (FVC), nếu tỷ số FEV1/FVC thấp hơn 70% thì cho thấy có tắc nghẽn luồng khí, đây là cơ sở để chẩn đoán xác định.

2. Đánh giá khó thở bằng thang điểm

Có thể sử dụng thang điểm khó thở mMRC hoặc công cụ đánh giá CAT để chấm điểm, nắm rõ triệu chứng chủ quan và ảnh hưởng đến đời sống, làm cơ sở xây dựng phác đồ điều trị.

3. Hỗ trợ chẩn đoán bằng hình ảnh

X-quang ngực hoặc CT lồng ngực có thể phát hiện khí phế thũng, giãn khoang khí, giúp đánh giá thay đổi cấu trúc phổi mạn tính, đồng thời loại trừ các bệnh khác như lao phổi hoặc ung thư phổi.

4. Phân tích khí máu – đánh giá chức năng trao đổi khí

Khi COPD tiến triển đến mức trung bình hoặc nặng, có thể làm khí máu động mạch để xác định thiếu oxy hoặc giữ CO₂, từ đó quyết định có cần liệu pháp oxy hoặc hỗ trợ thông khí.

5. Chỉ số viêm và xét nghiệm sinh hóa

Công thức máu, CRP và hs-CRP có thể phản ánh tình trạng viêm mạn tính. Kết hợp nuôi cấy đờm giúp xác định có nhiễm trùng làm bệnh nặng thêm hay không.

6. Theo dõi tiền sử ho và khạc đờm

Ho kéo dài, khạc đờm tái phát thường là tín hiệu của bệnh, đặc biệt ở người hút thuốc. Cần lưu ý tính dai dẳng và thay đổi của triệu chứng, gợi ý tình trạng viêm mạn tính đường thở.

7. Loại trừ bệnh khác trong chẩn đoán phân biệt

Cần phân biệt với hen phế quản, giãn phế quản, khó thở do tim. Dựa vào biểu hiện lâm sàng và kết quả xét nghiệm để tránh chẩn đoán sai và điều trị sai.

8. Kiểm tra sức chịu đựng vận động

Dùng test đi bộ 6 phút hoặc leo cầu thang để đánh giá khả năng gắng sức và thay đổi độ bão hòa oxy khi vận động, phản ánh gián tiếp chức năng phổi và mức độ hạn chế hoạt động.

9. Đánh giá chính xác trước điều trị bằng tế bào gốc

Nếu cân nhắc điều trị bằng tế bào gốc, cần đánh giá toàn diện cấu trúc phổi và tình trạng miễn dịch, xác định mức độ viêm và chức năng dự trữ của cơ quan để đảm bảo an toàn và hiệu quả điều trị.

Kết luận

Độ chính xác trong chẩn đoán COPD quyết định trực tiếp hiệu quả của phác đồ điều trị tiếp theo. Các chuyên gia tại Trung tâm Y tế Quốc tế Union Life khuyến cáo: người hút thuốc lâu năm và có tiền sử ho, khạc đờm kéo dài nên tầm soát sớm, kết hợp kiểm tra chức năng phổi, hình ảnh và xét nghiệm sinh hóa để phát hiện và điều trị bệnh sớm, cải thiện chất lượng cuộc sống.