Rối loạn thiếu chú ý và hiếu động (ADHD) là một rối loạn phát triển thần kinh phổ biến, chủ yếu biểu hiện bằng thiếu chú ý, hành vi hiếu động và sự thiếu kiên nhẫn. Rối loạn này thường bắt đầu ở tuổi trẻ và có thể kéo dài đến tuổi trưởng thành. Triệu chứng của ADHD thay đổi tùy theo từng cá nhân và độ tuổi, nhưng thường ảnh hưởng đến khả năng học tập, giao tiếp xã hội và làm việc.
1. Phân loại triệu chứng chính
Triệu chứng cốt lõi của rối loạn thiếu chú ý và hiếu động bao gồm ba lĩnh vực chính: thiếu chú ý, hiếu động và thiếu kiên nhẫn.
① Triệu chứng thiếu chú ý
● Dễ bị phân tâm: Khi làm bài tập hoặc công việc, trẻ dễ bị phân tâm bởi những kích thích bên ngoài.
● Khó duy trì sự chú ý: Trẻ có thể không tập trung trong lớp học, dễ mất tập trung khi nghe giảng.
● Khả năng tổ chức kém: Các công việc bị lộn xộn, thường xuyên quên việc quan trọng.
● Thường xuyên mất đồ: Như chìa khóa, sách vở, dụng cụ học tập, v.v.
● Quên: Thường xuyên quên các cuộc hẹn hoặc nhiệm vụ hàng ngày.
② Triệu chứng hiếu động
● Không thể ngồi yên: Thường xuyên di chuyển cơ thể hoặc chơi với tay chân.
● Khó giữ yên lặng: Thường xuyên đứng lên khi đang ở trong lớp học hoặc cuộc họp.
● Năng lượng dồi dào: Luôn trong trạng thái hoạt động liên tục, như thể có động cơ.
● Nói quá nhiều: Nói liên tục dù trong những tình huống không thích hợp.
③ Triệu chứng thiếu kiên nhẫn
● Thường xuyên cắt ngang người khác: Như xen vào cuộc trò chuyện hoặc gây gián đoạn trong giao tiếp.
● Không thể kiên nhẫn chờ đợi: Khi đứng xếp hàng hoặc đến lượt phát biểu, trẻ có thể biểu lộ sự nóng vội.
● Trả lời câu hỏi vội vàng: Trẻ có xu hướng trả lời câu hỏi ngay cả khi chưa nghe hết câu hỏi.
● Hành động vội vàng, thiếu suy nghĩ: Như mua sắm không cần thiết hoặc quyết định đột ngột mà không suy xét hậu quả.
2. Triệu chứng theo độ tuổi
① Trẻ em (trẻ mẫu giáo và tiểu học)
● Chú ý không tập trung trong lớp học, thường xuyên đi lại.
● Khó khăn trong việc học, dễ quên bài tập.
● Thay đổi cảm xúc nhanh chóng, dễ nổi cáu.
② Thanh thiếu niên (trung học)
● Khả năng tổ chức và quản lý thời gian kém, hay trì hoãn bài tập.
● Gặp khó khăn trong giao tiếp, hành vi hiếu động có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ.
● Cảm thấy thiếu tự tin, có thể có lo âu hoặc trầm cảm.
③ Người lớn
● Hiệu suất công việc kém, dễ trì hoãn nhiệm vụ.
● Khó khăn trong việc quản lý tài chính, tiêu xài thiếu kiểm soát hoặc quên thanh toán hóa đơn.
● Các vấn đề trong mối quan hệ, như hành vi thiếu kiên nhẫn gây ảnh hưởng đến quan hệ thân mật và xã hội.
4. Ảnh hưởng của rối loạn thiếu chú ý và hiếu động
Trẻ mắc rối loạn thiếu chú ý và hiếu động thường đi kèm với các rối loạn như lo âu, trầm cảm, rối loạn hành vi đối kháng, rối loạn học tập và vấn đề về giấc ngủ. Nếu không can thiệp kịp thời, triệu chứng có thể ảnh hưởng đến kết quả học tập, công việc và các mối quan hệ xã hội của bệnh nhân.
Các chuyên gia từ Trung tâm Y tế Quốc tế Life cho biết, rối loạn thiếu chú ý và hiếu động có triệu chứng đa dạng và ảnh hưởng sâu rộng. Nếu phát hiện bản thân hoặc trẻ có các triệu chứng liên quan, nên tham khảo ý kiến chuyên gia để có được chẩn đoán và can thiệp kịp thời, giúp cải thiện chất lượng cuộc sống.