Triệu chứng ung thư tuyến thượng thận

Ung thư tuyến thượng thận là một khối u ác tính hiếm gặp xuất phát từ vỏ tuyến thượng thận, chiếm tỷ lệ rất thấp trong tổng số các loại ung thư nhưng có mức độ ác tính cao. Bệnh nhân thường gặp ở lứa tuổi từ 40 đến 60, nữ nhiều hơn nam, dễ bị bỏ sót. Bệnh có thể do rối loạn tiết hormone gây ra hội chứng Cushing, tăng aldosterone hoặc thừa androgen, thường bị chẩn đoán nhầm là bệnh nội tiết khác.

Ung thư tuyến thượng thận phân bố rộng rãi trên toàn cầu, ở các nước phát triển như Mỹ, Đức, Ý được báo cáo nhiều hơn; ở châu Á, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản là đại diện. Tại các nước Đông Nam Á như Thái Lan, Philippines, Việt Nam, số ca bệnh ngày càng tăng, có thể liên quan đến việc cải thiện kỹ thuật chẩn đoán. Nếu ở giai đoạn muộn không kiểm soát được, bệnh có thể di căn gan, phổi, hạch bạch huyết và nhiều cơ quan khác, thời gian sống ngắn, tiên lượng xấu.

Phân giai đoạn ung thư tuyến thượng thận

Stadium I: Khối u khu trú, có thể cắt bỏ tại chỗ
Ung thư tuyến thượng thận giai đoạn I có đường kính nhỏ hơn 5 cm, chỉ giới hạn trong tuyến thượng thận, chưa có dấu hiệu lan rộng. Bệnh nhân giai đoạn này thường không có triệu chứng rõ rệt, đa số phát hiện khi khám sức khỏe. Tỷ lệ phẫu thuật thành công cao, tỷ lệ sống sau 5 năm khoảng 60% - 70%.

Stadium II: Khối u lớn hơn, nhưng chưa vượt ra ngoài thượng thận
Ở giai đoạn II, khối u lớn hơn 5 cm nhưng vẫn chưa vượt qua bao tuyến thượng thận. Triệu chứng rối loạn hormone rõ rệt hơn như rậm lông mặt hoặc tăng huyết áp. Tỷ lệ sống giảm, 5 năm còn khoảng 40% - 50%.

Stadium III: Xâm lấn cục bộ, di căn hạch
Ở giai đoạn này, khối u đã xâm lấn mô lân cận hoặc xuất hiện di căn hạch vùng, triệu chứng rõ rệt, thường kèm đau vùng thận hoặc cảm giác chướng bụng. Tiên lượng kém, tỷ lệ sống 5 năm khoảng 20% - 30%.

Stadium IV: Di căn xa, triệu chứng toàn thân
Giai đoạn IV biểu hiện bằng di căn xa như phổi, gan, xương và các cơ quan khác, thường gặp các triệu chứng toàn thân như mệt mỏi, sụt cân nhanh, đau do ung thư. Tỷ lệ sống 5 năm rất thấp, thường dưới 10%.

Triệu chứng chi tiết của ung thư tuyến thượng thận

1. Đau âm ỉ hoặc đau lưng
Một số bệnh nhân cảm thấy đau âm ỉ vùng thận hoặc thắt lưng kéo dài, thường bị nhầm với sỏi thận hoặc chấn thương cơ, làm chậm trễ việc khám bệnh.

2. Khối u bụng to dần
Khi khối u phát triển, đôi khi có thể sờ thấy khối ở vùng thượng vị hoặc thắt lưng, khối rắn chắc, khó di động, thường xuất hiện ở giai đoạn tiến triển.

3. Rậm lông mặt và mụn trứng cá
Đặc biệt ở nữ giới, khi tiết quá nhiều androgen có thể xuất hiện rậm lông mặt, giọng trầm, mụn nặng và biểu hiện nam hóa.

4. Huyết áp tăng cao khó kiểm soát
Tăng tiết aldosterone gây giữ muối natri, dẫn đến cao huyết áp khó kiểm soát bằng thuốc, kèm theo đau đầu, hồi hộp.

5. Rối loạn kinh nguyệt hoặc vô kinh
Ở phụ nữ, rối loạn hormone có thể gây rối loạn chu kỳ kinh hoặc vô kinh, thường gặp trong ung thư tuyến thượng thận có chức năng.

6. Béo phì và phù nề
Tiết quá nhiều cortisol sẽ gây hội chứng Cushing, biểu hiện mặt tròn, bụng to, tay chân gầy, phù nề rõ.

7. Biến đổi cảm xúc và lo âu, dễ cáu gắt
Rối loạn hormone ảnh hưởng rõ rệt đến hệ thần kinh, bệnh nhân thường có lo âu, dễ kích động, mất ngủ và các triệu chứng tâm thần khác.

8. Chán ăn và sụt cân
Ở giai đoạn muộn, bệnh nhân có thể bị suy kiệt, sụt cân rõ rệt, kèm chán ăn kéo dài và toàn thân yếu ớt.

9. Tăng đường huyết và rối loạn chuyển hóa
Kích thích kéo dài của cortisol dư thừa sẽ dẫn đến tăng đường huyết, thậm chí tiểu đường, kèm triệu chứng mệt mỏi, khát nhiều, tiểu nhiều.

10. Nhiễm trùng tái phát hoặc vết thương khó lành
Rối loạn hormone lâu dài ảnh hưởng đến miễn dịch, bệnh nhân dễ bị nhiễm trùng da hoặc vết mổ lâu lành.

Kết luận

Chuyên gia của Trung tâm Y tế Quốc tế Liên hợp Sinh mệnh nhắc nhở: Ung thư tuyến thượng thận tuy hiếm gặp nhưng có đặc điểm ác tính cao và kín đáo ở giai đoạn sớm. Khi phát hiện cao huyết áp không rõ nguyên nhân, rậm lông, khối u bụng... cần nhanh chóng đi khám sàng lọc. Thông qua phân giai đoạn hệ thống và phương pháp điều trị đa chuyên khoa, kết hợp với liệu pháp tái tạo miễn dịch tế bào, có thể cải thiện tiên lượng, kéo dài thời gian sống. Phát hiện sớm, chẩn đoán sớm vẫn là chìa khóa để đối phó với bệnh này.