Viêm khớp dạng thấp là một bệnh mãn tính với viêm màng hoạt dịch khớp là cốt lõi, thường đi kèm với đau, sưng và cứng khớp vào buổi sáng. Bệnh thường ảnh hưởng đến các khớp đối xứng ở giai đoạn đầu, nếu không được can thiệp kịp thời, có thể gây tổn thương khớp và mất chức năng.
Ở các quốc gia phương Tây, tỷ lệ mắc viêm khớp dạng thấp là từ 0,5% đến 1%, phụ nữ chiếm đa số, tỷ lệ chẩn đoán sớm cao; trong khi ở Đông Nam Á, tỷ lệ mắc bệnh khoảng từ 0,2% đến 0,6%, do sự khác biệt về điều kiện y tế và nhận thức của bệnh nhân, khiến việc điều trị bị trì hoãn và tỉ lệ tổn thương khớp cao hơn.
Viêm khớp dạng thấp không chỉ làm tổn thương khớp mà còn có thể gây ra các vấn đề toàn thân như bệnh tim mạch, tổn thương phổi và loãng xương. Viêm kéo dài có thể dẫn đến biến dạng khớp, mất chức năng, gia tăng gánh nặng tâm lý và sự phụ thuộc vào người khác, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng tham gia xã hội và tự chăm sóc bản thân của bệnh nhân.
1. Cứng khớp vào buổi sáng
Cứng khớp sau khi thức dậy vào buổi sáng là triệu chứng đặc trưng của viêm khớp dạng thấp. Cứng khớp kéo dài hơn một giờ và giảm dần sau khi vận động, phản ánh mức độ hoạt động của viêm khớp.
2. Sưng và đau khớp đối xứng
Các khớp tay, cổ tay, đầu gối và các khớp khác thường bị ảnh hưởng đối xứng, với đau và sưng kèm theo. Đau tăng lên khi vận động và giảm khi nghỉ ngơi nhưng không hoàn toàn hết.
3. Giới hạn chức năng khớp
Viêm và đau khiến phạm vi chuyển động của khớp giảm, ảnh hưởng đến các hoạt động hàng ngày như cầm nắm đồ vật, đi lại, uốn cong khuỷu tay và đầu gối, trong trường hợp nặng cần có công cụ hỗ trợ.
4. Tăng sinh màng hoạt dịch
Màng hoạt dịch bất thường tăng sinh, gây áp lực trong khoang khớp, làm tăng đau và sưng. Xét nghiệm hình ảnh có thể thấy sự thu hẹp khe khớp.
5. Biến dạng khớp
Viêm kéo dài làm tổn thương sụn và xương, có thể gây biến dạng không thể hồi phục của các khớp như lệch ngón tay, biến dạng cổ tay như cổ thiên nga, ảnh hưởng đến chức năng và hình dáng.
6. Triệu chứng toàn thân
Ngoài khớp, bệnh nhân có thể có các triệu chứng toàn thân như mệt mỏi, sốt nhẹ và giảm cân, chỉ ra bệnh đang ở giai đoạn hoạt động cao.
7. Nốt dưới da
Một số bệnh nhân có thể xuất hiện các nốt cứng không đau dưới da, thường nằm ở mặt ngoài của các khớp, cho thấy tình trạng bệnh nghiêm trọng hoặc bệnh đang tiếp tục tiến triển.
8. Sưng khớp
Các khớp bị ảnh hưởng có thể nóng lên khi sờ vào, cho thấy viêm đang hoạt động, cần điều chỉnh kế hoạch điều trị kịp thời để tránh hư hại cấu trúc khớp.
9. Triệu chứng liên quan đến nhiều cơ quan
Bệnh nhân có thể gặp các triệu chứng như tức ngực, khó thở và tim đập nhanh, cho thấy tim và phổi bị ảnh hưởng, cần đánh giá và can thiệp từ nhiều chuyên khoa.
Viêm khớp dạng thấp có triệu chứng phức tạp và tiến triển chậm nhưng ảnh hưởng sâu rộng. Việc nhận diện sớm các triệu chứng đặc trưng và chẩn đoán khoa học là yếu tố quan trọng giúp tránh tàn tật. Các chuyên gia từ Trung tâm Y tế Quốc tế Life cho biết, can thiệp sớm, điều trị cá nhân hóa và quản lý liên tục có thể cải thiện đáng kể chất lượng sống và khả năng tham gia xã hội của bệnh nhân.