Ung thư hầu họng là khối u ác tính xảy ra ở vùng hầu họng (bao gồm vòm mềm, gốc lưỡi, amidan và thành sau họng), chủ yếu là ung thư biểu mô tế bào vảy. Bệnh thường gặp ở nam giới trên 50 tuổi, nhưng những năm gần đây có xu hướng gia tăng ở người trẻ, đặc biệt ở nhóm có nhiễm HPV.
Trên phạm vi toàn cầu, tỷ lệ mắc ung thư hầu họng cao ở Bắc Mỹ, Tây Âu, Úc. Tại các nước Đông Nam Á như Philippines, Thái Lan, Malaysia và khu vực miền Nam Trung Quốc, do tỷ lệ hút thuốc, uống rượu cao và vệ sinh răng miệng kém, tỷ lệ mắc cũng ở mức cao. Ở giai đoạn muộn, ung thư hầu họng thường di căn, ảnh hưởng đến hô hấp và chức năng nuốt, đe dọa tính mạng.
Giai đoạn I: Tổn thương khu trú, tỷ lệ sống cao
Ở giai đoạn I, khối u nhỏ, giới hạn ở lớp niêm mạc hầu họng, chưa xâm lấn sâu hoặc di căn hạch. Người bệnh thường chỉ có cảm giác vướng nhẹ hoặc đau họng thoáng qua. Nếu được phẫu thuật kịp thời, tỷ lệ sống 5 năm có thể trên 80%.
Giai đoạn II: Khối u to lên, chưa di căn rộng
Ở giai đoạn này, khối u phát triển lớn hơn nhưng vẫn khu trú vùng hầu họng, có thể sờ thấy hạch tại chỗ. Triệu chứng nặng hơn, như khó chịu họng kéo dài, khó nuốt. Tỷ lệ sống 5 năm khoảng 60%--70%, cần phối hợp xạ trị và hóa trị.
Giai đoạn III: Di căn hạch vùng rõ rệt
Khối u đã xâm lấn cấu trúc sâu, kèm di căn hạch cổ một bên. Triệu chứng rõ gồm khàn tiếng, đau nuốt dữ dội, ù tai. Tỷ lệ sống 5 năm giảm còn 40%--50%, điều trị chủ yếu bằng đa mô thức (xạ trị + phẫu thuật + liệu pháp tế bào).
Giai đoạn IV: Di căn rộng, tiên lượng kém
Ung thư giai đoạn IV đã di căn xa tới phổi, xương, gan. Xuất hiện khối lớn vùng họng, nuốt hoàn toàn bị cản trở, khó thở. Tỷ lệ sống 5 năm dưới 30%, điều trị chủ yếu nhằm giảm triệu chứng, kéo dài sự sống.
1. Cảm giác dị vật họng kéo dài
Triệu chứng sớm là luôn cảm thấy vướng ở họng, giống đờm mắc, rõ khi nuốt nước bọt. Thường bị nhầm với viêm họng mạn, dễ trễ điều trị.
2. Khó nuốt hoặc đau khi nuốt
Khi khối u chèn ép thực quản hoặc gốc lưỡi, bệnh nhân đau rõ khi nuốt, đặc biệt với thức ăn cứng hoặc nước nóng. Nặng có thể khó nuốt cả nước.
3. Đau họng một bên kéo dài
Đau thường khu trú một bên, lan sang tai cùng bên, gọi là “đau lan”. Khác với viêm họng thông thường (đau đối xứng). Đây là triệu chứng điển hình giai đoạn trung – muộn.
4. Khàn tiếng hoặc thay đổi giọng nói
Nếu u lan tới dây thanh, giọng bệnh nhân trở nên khàn, nói mau mệt. Người hút thuốc lâu năm có triệu chứng này cần cảnh giác u chèn ép hoặc xâm lấn.
5. Xuất hiện khối u ở miệng hoặc họng
Một số bệnh nhân có thể sờ thấy khối bất thường vùng amidan hoặc gốc lưỡi, hình dạng không đều, bề mặt sần sùi, cứng. U to dần gây hạn chế há miệng.
6. Ù tai hoặc giảm thính lực một bên
Khối u gần lỗ vòi nhĩ có thể gây ứ dịch tai giữa, cảm giác đầy tai, nghe kém, biểu hiện ù tai kéo dài, dễ nhầm bệnh tai.
7. Hạch cổ to
Khi di căn hạch cổ, xuất hiện khối vùng cổ, cứng, ít di động, thường không đau. Giai đoạn muộn có nhiều hạch to dính nhau.
8. Khó thở, ngáy to
U vùng gốc lưỡi hoặc thành sau họng lớn gây chèn đường thở, khí lưu thông kém, biểu hiện ngáy khi ngủ, thở gấp, nặng có khó thở cả ban ngày.
9. Hôi miệng và loét rỉ dịch
Bề mặt u thường hoại tử, nhiễm trùng, tạo dịch hôi. Bệnh nhân cảm thấy miệng hôi nặng, khám thấy loét lâu không lành, có bạch sản hoặc hồng sản.
10. Suy nhược, sụt cân
Bệnh nhân giai đoạn muộn thường mệt mỏi, kiệt sức, sụt cân nhanh. Do khó ăn uống, suy dinh dưỡng và chuyển hóa quá mức, cơ thể suy yếu.
Ung thư hầu họng khởi phát âm thầm, dễ bị chẩn đoán nhầm là viêm họng, bỏ lỡ thời gian vàng điều trị. Các chuyên gia Trung tâm Y tế Quốc tế United Life khuyến cáo: nếu có khó chịu họng kéo dài, ù tai một bên, khó nuốt cần nội soi hầu họng, xét nghiệm HPV sớm. Kết hợp điều trị đa mô thức, đặc biệt liệu pháp tái tạo miễn dịch tế bào, giúp kéo dài thời gian sống và cải thiện chất lượng cuộc sống.