มะเร็งช่องปากส่วนใหญ่เป็นมะเร็งชนิดเซลล์สแควร์เซลล์ ซึ่งพบได้มากในประเทศอินเดีย, ปากีสถาน, บังกลาเทศ และในบางประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เช่น ไทย, เวียดนาม, มาเลเซีย เป็นต้น มะเร็งช่องปากมักเกิดจากการสูบบุหรี่, ดื่มแอลกอฮอล์, หรือการเคี้ยวหมากพลู ซึ่งเป็นพฤติกรรมเสี่ยงต่อการเกิดโรค
ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ พบว่าผู้ชายที่อายุเกิน 40 ปีมีอัตราการเกิดมะเร็งช่องปากสูง มะเร็งช่องปากสามารถลุกลามได้อย่างรวดเร็ว และหากไม่ได้รับการรักษาทันท่วงทีอาจส่งผลต่อการกลืนและการพูดได้ การรักษาด้วยเซลล์ภูมิคุ้มกันเป็นทางเลือกใหม่ในการรักษาผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรง
ระยะที่ I: มะเร็งจำกัดในพื้นที่, อาการเบา
ในระยะที่ I มะเร็งมีขนาดไม่เกิน 2 เซนติเมตร และยังจำกัดอยู่ในเยื่อบุช่องปาก ไม่มีการแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลือง อาการจะมีเพียงแผลที่ไม่หายหรือเจ็บเล็กน้อย อัตราการรอดชีวิตใน 5 ปีสูงถึง 80%-90%
ระยะที่ II: มะเร็งขยายขนาด, อาการชัดเจนขึ้น
ในระยะที่ II มะเร็งมีขนาดใหญ่ขึ้นจาก 2 ถึง 4 เซนติเมตร และยังไม่มีการแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลือง อาการที่พบได้แก่ การเจ็บปาก, การเกิดแผลที่ไม่หาย, และการกินอาหารลำบาก อัตราการรอดชีวิตใน 5 ปีประมาณ 65%-75%
ระยะที่ III: การแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลือง
ในระยะที่ III มะเร็งแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองในบริเวณคอ และอวัยวะใกล้เคียง เช่น กระพุ้งแก้มหรือกระดูกขากรรไกร อาการที่พบได้แก่ การเจ็บปวดในช่องปาก, การออกเลือดจากช่องปาก และการกลืนลำบาก อัตราการรอดชีวิตใน 5 ปีลดลงเหลือประมาณ 40%-55%
ระยะที่ IV: การแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่น, อาการรุนแรง
ในระยะที่ IV มะเร็งแพร่กระจายไปยังอวัยวะที่ห่างไกล เช่น ปอด, ตับ หรือกระดูก อาการจะรุนแรง เช่น การสูญเสียการทำงานของอวัยวะ, ปวดอย่างรุนแรง, และไม่สามารถกลืนอาหารได้ อัตราการรอดชีวิตใน 5 ปีต่ำกว่า 30%
1. แผลในช่องปากที่ไม่หาย
แผลในช่องปากที่ไม่หายไป หรือแผลที่มีขอบไม่เรียบและมักมีเลือดออก อาการเหล่านี้เป็นสัญญาณของมะเร็งช่องปากในระยะแรก
2. การเกิดก้อนในช่องปาก
ผู้ป่วยอาจพบก้อนหรือเนื้องอกในช่องปากที่รู้สึกได้ขณะเคลื่อนไหวหรือสัมผัส ซึ่งจะขยายใหญ่ขึ้นตามเวลา
3. อาการปวดช่องปากที่เกิดขึ้นต่อเนื่อง
อาการปวดในช่องปากที่เกิดขึ้นเฉพาะตอนกินอาหารหรือพูด โดยจะรุนแรงขึ้นเมื่อมะเร็งลุกลามไปยังบริเวณอื่นๆ ในช่องปาก
4. เลือดออกและกลิ่นปาก
มะเร็งช่องปากทำให้เกิดการแตกของเนื้อเยื่อในช่องปาก ซึ่งนำไปสู่การเลือดออกซ้ำๆ และมีการมีกลิ่นเหม็นจากช่องปาก
5. การบวมของต่อมน้ำเหลืองที่คอ
เมื่อมะเร็งแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองในคอ ผู้ป่วยจะพบการบวมของต่อมน้ำเหลืองที่คอ ซึ่งเป็นสัญญาณของการแพร่กระจายของมะเร็ง
6. ฟันหลวมและการเคี้ยวยาก
เนื่องจากมะเร็งที่แพร่กระจายไปยังกระดูกขากรรไกรและฟัน ผู้ป่วยอาจพบฟันหลวมและไม่สามารถเคี้ยวอาหารได้ตามปกติ
7. การพูดผิดปกติ
การเคลื่อนไหวของลิ้นและเพดานปากจะถูกจำกัดเมื่อมะเร็งลุกลาม ผู้ป่วยอาจพบการพูดที่ไม่ชัดเจน
8. การลดน้ำหนักและอ่อนเพลีย
การสูญเสียความอยากอาหารและการกลืนอาหารที่ยากขึ้นทำให้ผู้ป่วยมีการลดน้ำหนักและรู้สึกอ่อนเพลียจากการขาดสารอาหาร
มะเร็งช่องปากเป็นมะเร็งที่สามารถตรวจพบได้จากอาการที่เริ่มต้น แต่ในระยะแรกอาจไม่ได้แสดงอาการที่ชัดเจน การตรวจพบโรคในระยะแรกและการรักษาทันท่วงทีสามารถช่วยให้การรักษาประสบความสำเร็จ การรักษาโดยการผ่าตัด, รังสีบำบัด และเคมีบำบัดร่วมกันเป็นวิธีที่สามารถช่วยปรับปรุงอัตราการรอดชีวิตและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยได้